Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 1/1996

'In principe zijn wij onsterfelijk'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Daan Roovers

Daniel C. Dennett is inmiddels voor van alles en nog wat uitgemaakt: reductionist, materialist, een kille wetenschapper. Maar hij blijft volhouden: 'Wat een mens kan, kan een computer ook.' Een interview.'Ik vraag me af of Daniel Dennett kinderen heeft, of een hond...', mijmerde neuroloog Oliver Sacks tijdens zijn optreden in Wim Kayzers tv-programma 'Een schitterend ongeluk'. Sacks kan zich niet voorstellen dat de filosoof, die de mens beschrijft als een geavanceerde computer, intieme relaties onderhoudt. Maar Dennett blijkt een hele gewone man. In tegenstelling tot Sacks is hij getrouwd. Hij heeft kinderen en kleinkinderen. 'Maar honden heb ik niet, niet meer', is zijn antwoord. En verder wenst hij over te gaan tot de orde van de dag: de vraag die hem bezighoudt is hoe ons bewustzijn werkt.

Eén ding is zeker: de ziel bestaat niet. Tenminste niet als een aparte eenheid die ergens in ons huist. Er is geen centraal 'ik' waarin alle informatie wordt gebundeld en van waaruit beslissingen worden genomen. Al jaren trekt Dennett ten strijde tegen dit misverstand, waaraan Descartes volgens hem schuldig is. Descartes splitste de mens op in lichaam en geest en vervolgens hebben we er eeuwen over gedaan om die kloof weer te dichten. Dennett weet waar het mis is gegaan en weet hoe we verder moeten: wij zijn geen geest in een machine. Wij zijn die machine.

Fort Knox
De geest, zegt Dennett, is even werkelijk als een droom. Hij vergelijkt onze geest met het goud in het Amerikaanse Fort Knox. Niemand weet òf het er ligt, maar iedereen denkt dàt het er ligt. Het 'eventuele' goud garandeert de dollarkoers, omdat iedereen gelooft dat het er is. Zo denken we ook dat de geest bestaat. En dat is voldoende om te geloven dat mensen zelf de veroorzakers zijn van handelingen en gedachten.

De geest is volgens Dennett geen goed georganiseerd leger met een opperbevelhebber. Het is een mierenhoop, een voortdurende stroom van informatie. Meer is er niet. Neurofysiologisch gezien valt er niet zoveel aan te merken op de ideeën van Dennett. Er is in onze hersenen geen enkele plaats aan te wijzen waar alle informatie samenkomt. Informatieverwerking lijkt een zeer complex mechanisme zonder centrale bestuurskamer. Vandaar Dennetts centrale stelling: wat een mens kan, kan een computer ook.

Het is allemaal nog toekomstmuziek. De meest geavanceerde computer is nu ongeveer net zo complex als een eenvoudig meercellig organisme. Maar dat betekent niet dat computers met de complexiteit en de eigenschappen van mensen onmogelijk zijn. Het is alleen een kwestie van tijd, volgens Dennett.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.