Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 10/2015

Irvin Yalom: ‘Onze grootsheid schuilt in het vermogen over onszelf na te denken’

Annette van der Elst

'De weg naar het betere leven vereist een open blik op het ergste’, zegt psychotherapeut Irvin D. Yalom. Hij liet zich inspireren door Spinoza.
 

Het is een paradox, zegt psychotherapeut Irvin D. Yalom (1931), auteur van onder meer de bestsellers Nietzsches tranen en Het raadsel Spinoza, wanneer we – telefonisch, Yalom werkt en woont in Californië – spreken over de menselijke geest. ‘De grootsheid van de menselijke geest ligt in het vermogen tot zelfreflectie. Mensen zijn uitgerust met zelfbewustzijn, we zijn nieuwsgierig naar onszelf – dat is een ingebouwde functie van onze hersenen. Die nieuwsgierigheid leidt tot kennis van onszelf en van de wereld die ons omringt.’ Maar zelfbewustzijn wekt volgens hem ook angst op, die verdere zelfontdekking afremt. En dat staat een goed leven in de weg. ‘Mensen zijn ongelukkiger dan we denken. Als we problemen krijgen, heeft dat vaak te maken met delen van onszelf die we niet goed kennen. De weg naar het betere leven vereist een open blik op het ergste, zoals Thomas Hardy schreef.’
 

Al ruim vijftig jaar is Yaloms missie mensen inzicht in zichzelf te laten krijgen, een awakening experience. ‘Hoe meer zelfkennis, hoe beter het leven.’ Want dat is de leidraad in al zijn werk als psychotherapeut en schrijver: mensen leren beter te leven.
 

In hetzelfde schuitje

Yalom volgt Freuds veronderstelling dat als we onszelf niet goed begrijpen onze primitievere instincten de overhand krijgen, wat kan leiden tot veel geweld en ongelukkige seksuele escapades. Als we meer inzicht krijgen in onszelf zullen dergelijke neurotische symptomen geleidelijk hun kracht verliezen en afnemen.
 
Hij put evenzeer uit het werk van veel filosofen, ‘die schrijven over fundamentele kwesties waar veel patiënten mee blijken te worstelen’. Niet alleen mensen in psychotherapie trouwens, uiteindelijk kampen we allemaal met dezelfde vragen, dezelfde angsten, zegt hij. ‘We’re all on the same boat. Iedereen maakt zich zorgen om hetzelfde.’ 
 
Yalom meent dat het in een psychotherapie uiteindelijk altijd om die existentiële en universele ervaringen en angsten gaat en niet (alleen) om het verwerken van verborgen trauma’s. Die fundamentele kwesties moeten we onder ogen komen, vindt hij. Dat zijn existentiële, universele angsten, die inherent zijn aan ons bestaan: wat is de zin van het leven, van mijn leven, dilemma’s rondom vrijheid, angst voor de onvermijdelijke dood – ‘Death itches all the time’– en voor het fundamentele gevoel van eenzaamheid. ‘Net als de dood is de angst voor existentiële eenzaamheid een belangrijke kracht in het leven van elke mens.’
 

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden