Home 10-2015
Filosofie Magazine - Oktober 2015

10-2015

Thema
Ode aan de vrije geest

Over creativiteit, verbeelding en zelfinzicht

Creatieve geesten
Breken met het bestaande

Interview Russell Shorto
Hoe kijkt de wereldvermaarde Amerikaan naar Nederland?

Psychoterapeut Irvin Yalom
‘Onze grootsheid schuilt in het vermogen over onszelf na te denken’

Filosoferen met kinderen
Wordt de geest gestuurd door ons brein?

Verder:
Iedereen een diva

Een tijd van ontvrienden en ontvolgen

Parels uit de filosofie
Jan Amos Comenius

Cover afbeelding voor 10-2015
Voorwoord: Grote geest
Voorwoord: Grote geest
Column
Voor leden

Voorwoord: Grote geest

Onder het plaveisel ligt het strand, luidt een gevleugelde uitspraak eind jaren zestig. Het beeld drukt iets bijzonders uit: wij kunnen breken met de status quo. Wij kijken onder het veelbetreden plaveisel en komen tot onverwachte inzichten. Denk aan de wetenschapper die buiten het bestaande paradigma stapt, wat ons onder… Read More

Lees meer
Stelling: Er is niets dat de mens uniek maakt
Stelling: Er is niets dat de mens uniek maakt
Nieuws
Voor leden

Stelling: Er is niets dat de mens uniek maakt

Ons panel, bestaande uit Simone van Saarloos, Eric Schliesser en Ingrid Robeyns reageert iedere maand op een actuele stelling.   Simone van Saarloos Schrijver, columnist In de nieuwe roman van Connie Palmen, Jij zegt het, is dichter en weduwnaar Ted Hughes aan het woord. Nadat hij… Read More

Lees meer
Denkfouten: Principekwestie
Denkfouten: Principekwestie
Essay
Voor leden

Denkfouten: Principekwestie

 Stel, iemand neemt een principieel standpunt in over een toegepast moreel vraagstuk: een onvoorwaardelijk ja of nee. Prenatale diagnostiek? Uit den boze. Consumptie van vlees? Nooit verbieden. Of je het daar nu mee eens bent of niet, de principiële ja- of neezegger is in ieder geval consequent: hij of zij… Read More

Lees meer
4 vragen aan… Wim Daniëls
4 vragen aan… Wim Daniëls
Interview
Voor leden

4 vragen aan… Wim Daniëls

‘We hebben het in het Nederlands duizend jaar zonder spellingregels gedaan. Dat ging ook redelijk goed.’ Taal-expert Wim Daniëls over de mogelijk laatste dikke Van Dale op papier.  Dit artikel is exclusief voor abonnees Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en… Read More

Lees meer
Stine Jensen: Foto
Stine Jensen: Foto
Column
Voor leden

Stine Jensen: Foto

Nog even over dé foto, het aangespoelde dode jongetje. De foto was – zo werd vlot vastgesteld – iconisch, historisch en een ‘gamechanger’. Zoals eerder de foto van het napalmmeisje. Of het ernstig ondervoede jongetje waar een aasgier naar zat te loeren. Gamechanger, want er was nu een kentering in… Read More

Lees meer
Irvin Yalom: ‘Onze grootsheid schuilt in het vermogen over onszelf na te denken’
Irvin Yalom: ‘Onze grootsheid schuilt in het vermogen over onszelf na te denken’
Interview

Irvin Yalom: ‘Onze grootsheid schuilt in het vermogen over onszelf na te denken’

‘De weg naar het betere leven vereist een open blik op het ergste’, zegt psychotherapeut Irvin D. Yalom. Hij liet zich inspireren door Spinoza.

Lees meer
Filosoferen met kinderen: Wordt de geest gestuurd door onze hersens?
Filosoferen met kinderen: Wordt de geest gestuurd door onze hersens?
Column
Voor leden

Filosoferen met kinderen: Wordt de geest gestuurd door onze hersens?

Maaike Merckens Bekkers en Sabine Wassenberg runnen samen Wonder-Why, een organisatie met als doelstelling om het filosoferen met kinderen en jongeren te stimuleren. Iedere maand leggen zij een thema voor aan de klas. Deze maand: wordt de geest gestuurd door de hersenen? Buiten adem en doorweekt van het zweet loop… Read More

Lees meer
Het ‘diepe ik’ bij Proust
Het ‘diepe ik’ bij Proust
Essay
Voor leden

Het ‘diepe ik’ bij Proust

De gedetailleerde jeugdherinneringen die Proust ophaalt in zijn grote romancyclus zijn deels het product van zijn verbeelding, schrijft vertaler Martin de Haan. Zelfs het beroemde madeleine-cakeje is te mooi om waar te zijn.  

Lees meer
Iedereen een diva
Iedereen een diva
Essay
Voor leden

Iedereen een diva

Ontvrienden en ontvolgen – twee woorden die voor het eerst in Van Dale worden opgenomen. Wijzen ze op een nieuwe tijd? Bas Belleman over de onthechting die sociale media veroorzaken. Er zijn echte vrienden en Facebook-vrienden. Je kunt een briefje op de keukentafel neerleggen, maar je kunt ook tweeten. Je… Read More

Lees meer
Bert Keizer: Medische angst
Bert Keizer: Medische angst
Column
Voor leden

Bert Keizer: Medische angst

Je hebt medische zeep, medische besluiten, medische congressen, 
medische tijdschriften en sinds kort ook medische marihuana. In Zürich hadden ze ooit medische heroïne, maar ik weet niet hoe lang dat goed ging. ‘Medisch’ betekent niet meer dan ‘iets met dokters’ dus is er ook medische angst. Ik heb het over… Read More

Lees meer
Historisch profiel: Comenius over het innerlijk licht in de mens
Historisch profiel: Comenius over het innerlijk licht in de mens
Essay
Voor leden

Historisch profiel: Comenius over het innerlijk licht in de mens

De Moravische filosoof en pedagoog Comenius streefde naar universele verlichting van de menselijke geest. Daarvoor vond hij inspiratie in het zeventiende-eeuwse Amsterdam.    In juni 1642 ging Jan Amos Comenius langs bij René Descartes, die op het kasteeltje Endegeest in Oegstgeest woonde. Het initiatief voor de ontmoeting kwam van… Read More

Lees meer
Historisch profiel: Comenius over het innerlijk licht in de mens
Historisch profiel: Comenius over het innerlijk licht in de mens
Essay
Voor leden

Historisch profiel: Comenius over het innerlijk licht in de mens

De Moravische filosoof en pedagoog Comenius streefde naar universele verlichting van de menselijke geest. Daarvoor vond hij inspiratie in het zeventiende-eeuwse Amsterdam.    In juni 1642 ging Jan Amos Comenius langs bij René Descartes, die op het kasteeltje Endegeest in Oegstgeest woonde. Het initiatief voor de ontmoeting kwam van… Read More

Lees meer
Verkwist
Verkwist
Recensie
Voor leden

Verkwist

Na lezing van Marcel Mauss’ Essay over de gift begrijpt Stephan Sanders opeens waarom er altijd in de armste buurten het meeste vuurwerk wordt afgestoken.   Als uitgangspunt: de verwondering over het dagelijkse leven. En daar dan proberen een verklaring voor te vinden. Zo simpel moet de taakopvatting van… Read More

Lees meer
Simpele, maar geen simplistische levenslessen
Simpele, maar geen simplistische levenslessen
Recensie
Voor leden

Simpele, maar geen simplistische levenslessen

In citaten uit de werken van bekende filosofen 
zoekt de Amerikaan Daniel Klein antwoorden op 
een grote vraag: hoe te leven.   Uit de, zo zegt hij zelf, naïeve behoefte de zin van het leven bloot te leggen, verzamelt de negentienjarige Daniel Klein citaten van bekende filosofen. Aanvankelijk… Read More

Lees meer
Een onbetrouwbaar kunstwerk
Een onbetrouwbaar kunstwerk
Interview
Voor leden

Een onbetrouwbaar kunstwerk

Kun je iets leren van een kunstwerk? Filosoof Stephen Davies vraagt het zich af terwijl hij kijkt naar Edward Hoppers schilderij Nighthawks (1942). Een koffiebar bij nacht met drie klanten en een barman. De straat is leeg en de figuren in de bar lijken verloren in solipsistische isolatie: hun… Read More

Lees meer
De creatieve geest breekt met het bestaande
De creatieve geest breekt met het bestaande
Hoofdartikel
Voor leden

De creatieve geest breekt met het bestaande

Volgens Noam Chomsky heeft de menselijke geest een raadselachtig scheppend vermogen. Dat vermogen was als geen ander herkenbaar bij de onlangs overleden schrijver en arts Oliver Sacks. Wat was het geheim van zijn creativiteit?   In de badkamer van Oliver Sacks hing een poster van het Periodiek systeem… Read More

Lees meer
Adam Sandel: ‘Ja, ik neem 
het op voor vooroordelen’
Adam Sandel: ‘Ja, ik neem 
het op voor vooroordelen’
Interview
Voor leden

Adam Sandel: ‘Ja, ik neem 
het op voor vooroordelen’

Adam Sandel (1986) is de rising star van de Amerikaanse filosofie. ‘We zien niet in dat 
de traditie ons ook 
veel kan leren.’ Een paar jaar geleden werd Adam Sandel opgeroepen om zitting te nemen in een jury van een rechtbank. Het ging om een huurdispuut. De rechter vroeg… Read More

Lees meer
Russell Shorto: ‘Het 17e-eeuwse Hollandse denken heeft de wereld veranderd’
Russell Shorto: ‘Het 17e-eeuwse Hollandse denken heeft de wereld veranderd’
Interview
Voor leden

Russell Shorto: ‘Het 17e-eeuwse Hollandse denken heeft de wereld veranderd’

De zeventiende-eeuwse Nederlandse ideeën over vrijheid en tolerantie waren een belangrijk exportproduct, vertelt schrijver Russell Shorto. ‘Je ziet ze nog terug in typisch Nederlandse waarden als gedogen, en in Amerikaanse opvattingen over tolerantie.’   Waar is de baksteen? Niet op de schoorsteenmantel, waar die lag in zijn… Read More

Lees meer