Home Filosofen Susan Neiman
Søren Kierkegaard
Vorige

Søren Kierkegaard

Susan Neiman

Susan Neiman

27 maart 1955 - n.v.t.
Susan Sontag
Volgende

Susan Sontag

Quote

“"George W. Bush heeft de wereld aan de rand van de afgrond gebracht. De gevaren van het Bush-regime, dat trekken had van een fascistische organisatie, zijn nooit geheel tot Europa doorgedrongen."”

“Het is overduidelijk dat de Bush-regering 9/11 op dezelfde manier gebruikte als de nazi’s de Rijksdagbrand hebben gebruikt. Bush heeft 16 keer gezegd dat 9/11 voor hem een lot uit de loterij was.”

In liberale samenlevingen bestaan er verschillende manieren om het leven invulling te geven. Legitimeert die verscheidenheid een relativistische houding – elke keuze is even goed als de andere? Susan Neiman meent van niet: er zijn concrete voorbeelden van morele vooruitgang. Driehonderd jaar geleden was slavernij nog gemeengoed, hadden vrouwen veel minder rechten dan mannen en werden er kaartjes verkocht om martelvoorstellingen bij te wonen. Dat is tegenwoordig ondenkbaar – een onmiskenbaar teken van vooruitgang. Morele vooruitgang is echter geen onvermijdelijke ontwikkeling: het is een mogelijkheid, waarvan het slagen afhangt van ons eigen handelen.

Neiman is een Joods-Amerikaanse filosoof, met Berlijn als standplaats. Zij groeide op in het Amerikaanse zuiden, waar haar moeder actief was in de Civil Rights movement. Al van jongs af aan voelde Neiman zich sterk betrokken bij progressieve idealen. Maar tot haar spijt hebben progressieve intellectuelen de moraal ‘rechts’ laten liggen. Waar links de moraal heeft afgedaan als bevoogdend moralisme, is het thema van moraliteit – met name in de VS – door conservatieve politici gekaapt. Onnodig, vindt Neiman: zij hoopt de moraal ‘terug te winnen’ op de conservatieven en haar een plaats geven in de progressieve politiek.

Ten tijde van diens eerste verkiezing, stond Neiman te boek als ‘hoffilosoof’ van Barack Obama. De leuzen van de Obama-campagne – ‘hope’ en ‘yes we can!’ – resoneren in haar boek Morele helderheid (2008). Hoop staat volgens Neiman niet gelijk aan blind optimisme, maar is gebaseerd op kennis over hoe de wereld is, verbonden met idealen over hoe zij zou moeten zijn. De ‘volwassen idealist’ koestert zijn idealen, maar beseft ook dat die idealen misschien niet allemaal verwezenlijkt zullen worden. Daartegenover staat de realpolitiker, die een pessimistische houding aanneemt. Pessimisme lijkt misschien moedig – je bent stoer genoeg om de waarheid aan te kunnen – maar volgens Neiman is het een laffe houding. Als je ervan uitgaat dat alles alleen maar slechter wordt, dan hoef je slechts achterover te leunen en je hoofd te schudden. Maar heb je ook maar een greintje hoop op verbetering, dan ben je verantwoordelijk om je daarvoor in te zetten. Hoop op vooruitgang is de motor van verandering.

In haar jongste boek Waarom zou je volwassen worden? betoogt Neiman dat volwassenheid betekent dat je evenveel gewicht toekent aan de werkelijkheid als aan het ideaal. Het merendeel van de mensen wil daar volgens Neiman niet aan. Het is veel makkelijker om ideeën over hoe de wereld zou moeten zijn af te doen als naïef wensdenken. ‘Maar’, zegt Neiman, ‘cynisme is een vorm van luiheid. Wie stelt dat een rechtvaardige wereld een idiote kinderlijke droom is, hoeft ook niet de handen uit de mouwen te steken.” 

Op 24 november ontvangt Susan Neiman de Spinozalens voor haar gehele oeuvre. De Spinozalens voor ethiek en samenleving is een prestigieuze prijs die wordt toegekend aan een internationaal vermaard denker die zich gebogen heeft over de ethische grondslagen van de maatschappij.

Relevante berichten

Voor leden

Neiman: ‘Cynisme is een vorm van luiheid’

Nadenken over een betere wereld is niet naïef, vindt de Amerikaanse filosoof Susan Neiman. ‘Het is een teken van volwassenheid dat je niet capituleert voor de status-quo.’ Op 24 november ontvangt ze voor haar werk de Spinozalens 2014. Met instemming bekijkt Susan Neiman het rijtje denkers dat eerder de… Read More

Lees meer
Het kwaad
Voor leden

Susan Neiman: ‘Moraal is het beste middel tegen het kwaad’

De Amerikaans-joodse Susan Neiman beweegt zich tussen drie naties: Amerika, Israël en Duitsland. Een gevoelige combinatie, zeker in deze tijd. Vorig jaar verscheen van haar het provocerende Evil in Modern Thought. Een gesprek over het denken, het kwaad en de oorlog: ‘Alleen met morele categorieën kun je een oordeel vellen… Read More

Lees meer
Susan Neiman wil de wereld veranderen
Susan Neiman wil de wereld veranderen
Politiek
Voor leden

Susan Neiman wil de wereld veranderen

Je idealen opgeven? Een volwassen realist worden en kiezen voor het echte leven? De Joods-Amerikaanse filosoof Susan Neiman denkt er heel anders over. Juist hoop speelt een grote rol in een volwassen leven, vertelt ze tegen Leon Heuts, die haar opzocht in Berlijn. ‘Idealen hebben een eigen werkelijkheid, die, als… Read More

Lees meer
Voor leden

Susan Neiman: ‘Hoezo is vooruitgang niet mogelijk?’

Ze verhoogde er zelfs het limiet van haar creditcard voor – Susan Neiman doneerde wat ze missen kon aan de Obama-campagne, ging langs de deuren om stemmen te werven en schreef een boek dat een blauwdruk lijkt van de politieke koers van Obama. Een gesprek over hoop, geluk en eerbied. Read More

Lees meer