Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 10/2018

Krijg rust van Seneca, de steenrijke stoïcijn

Marco Kamphuis
schrijver

De stoïcijnse meesterschrijver Seneca was adviseur van de wrede keizer Nero en leefde daardoor in weelde. Kun je als multimiljonair over matiging en zelfbeheersing schrijven?

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville

Van de drie grote namen van het Romeinse stoïcisme – Seneca, Epictetus en Marcus Aurelius – is Seneca mijn persoonlijke favoriet. Voor de mentale hardheid van Epictetus heb ik diepe bewondering, maar Epictetus lezen betekent door hem gekastijd worden. Marcus Aurelius – hoe zou je niet onder de indruk komen van de overpeinzingen van zo’n hoogstaand mens? En hoe zou je niet gaan gapen bij zoveel vrome zelfverwijten? Seneca lezen is daarentegen spannend, niet alleen vanwege zijn puntige stijl, maar ook omdat hier duidelijk iets niet klopt: een rijkaard die zegt dat bezit de grootste bron van zorgen is, een staatsman die zegt dat je beter niet al te ambitieus kunt zijn. Er zit bij Seneca – daar zijn historici het over eens – een comfortabele speelruimte tussen theorie en praktijk. Hij heeft geprobeerd het gat te dichten met zijn welsprekendheid.

Door zijn menselijke zwakte is Seneca me meer nabij dan Epictetus en Marcus Aurelius, die, hoewel ze kort na hem geboren zijn, geen woord aan zijn eventuele invloed op hun denken wijden. Ik moet glimlachen om de filosoof-miljonair wanneer hij zegt dat een wijze de rijkdom niet in zijn hart sluit, maar wel in zijn kluis. Toegegeven: er is een punt waarop charmant opportunisme overgaat in hypocrisie, maar het is moeilijk – of juist al te makkelijk – om na 2000 jaar vanuit de studeerkamer te beoordelen of Seneca dat punt gepasseerd is.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden