‘We rouwen soms meer om een huisdier dan om een vriend’

Als iemand twee weken na het overlijden van zijn vrouw alweer loopt te flirten, vinden we dat ongepast, maar wie jarenlang overstuur is door de dood van zijn hamster kan net zomin op begrip rekenen. Maar waarom houden we ons eigenlijk bezig met andermans rouw?

In een recent psychologisch onderzoek bleek dat een aanzienlijk deel van de ondervraagden meer geraakt was door de dood van een huisdier dan door het verlies van een dierbare. Carlo Leget, hoogleraar zorgethiek aan de Universiteit voor Humanistiek, kijkt daar niet raar van op. ‘We brengen meer tijd door met onze huisdieren dan met de meeste van onze goede vrienden.’ Toch bestaan er in elke cultuur onuitgesproken regels over hoe we moeten rouwen, hoe lang en om wie. ‘Daarbij kennen we verschillende zwaartes toe aan de wezens of dingen die we verliezen: het verlies van een kind is erger dan dat van een hond. Maar is dat wel terecht? Welke impact een verlies heeft, kan iemand alleen zelf vertellen. En als je puur naar de ervaring kijkt, zie je dat rouw niet alleen voorkomt na een overlijden, maar net zo goed na een scheiding of het verlies van een baan.’

Dat betekent overigens niet dat je rouw kan gelijkstellen aan doorsnee verdriet of verlies, vindt Leget. ‘Rouw hangt samen met een diepe behoefte aan veiligheid: het idee dat de wereld enigszins voorspelbaar is en we ons er thuis kunnen voelen. Wanneer de mensen en dingen die belangrijk zijn voor jouw identiteit verdwijnen, val je in een gat. Opeens is de wereld niet meer vanzelfsprekend.’

‘Als je rouwt, ben je existentieel dakloos,’ vervolgt hij. ‘Je komt in contact met wat Irvin Yalom de grote thema’s van het existentialisme noemt: dood, vrijheid, eenzaamheid en zinloosheid. Je kunt daarvan weglopen, maar je kunt je ook afvragen wat ze betekenen voor jouw levenskeuzes. Rouw nodigt je uit tot transformatie: je zult een nieuwe wereld moeten opbouwen.’