Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 9/2007

Hume, de stierenmelker

Jabik Veenbaas

Volgens sommige tijdgenoten hing Hume het meest onwaarschijnlijke aan, alleen maar om zijn ijdelheid te voeden. Zij doorzagen nog niet het inzicht van Hume in de mens als ‘gefragmenteerd wezen’, een mensbeeld dat pas in de twintigste eeuw weer zou opkomen.

Samuel Johnson, de bekendste literaire persoonlijkheid uit het achttiende-eeuwse Engeland, had gruwelijk het land aan David Hume. ‘Hume, en andere sceptische nieuwlichters’, zei hij eens tegen zijn biograaf Boswell, ‘zijn ijdele lieden, die zichzelf ten koste van alles willen behagen. De waarheid verschaft onvoldoende voeding voor hun ijdelheid, zodat ze zich hebben gericht op de dwaling. De waarheid, meneer, is een koe die voor zulke mensen geen melk meer geeft, en dus begonnen ze de stier te melken.’

Johnson reageerde met deze vileine tirade op het essay dat Hume had gewijd aan religieuze wonderen. Hume was daarin tot de conclusie gekomen dat ‘geen enkele menselijke getuigenis de kracht kan hebben om een wonder te bewijzen, en om dat tot een gerechtvaardigde basis van zo’n religieus systeem te maken’. Johnson, een gelovig christen, was diep geschokt.

David Hume zelf maakte zich al op jonge leeftijd los van elke dogmatische vorm van religie. Toen hij een jaar of achttien was, rond 1729, raakte hij onder de invloed van denkers als Locke en Clarke, die zo hun bedenkingen hadden bij de christelijke openbaringswaarheden. Van nu af aan ging hij volstrekt zijn eigen gang. Tegen de wens van zijn familie gaf hij zijn rechtenstudie op en wijdde hij zich aan de wijsbegeerte.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden