Boekenkast augustus 2026

Waar eindigt de mens en begint de buitenwereld? Wie die grens laat samenvallen met het eigen lichaam, miskent hoe verweven onze menselijkheid is met technologie. Volgens filosoof Donna Haraway moeten we de mens zien als een aanpasbaar wezen, zodat we beseffen hoe vrij we zijn om onszelf anders vorm te geven. De Nederlandse vertaling van haar klassieker Een cyborgmanifest (1985) is nu opnieuw verschenen – een hyperactuele tekst, in een tijd van technologie, kapitalisme en giftige mannelijkheid.

Een cyborg­manifest. Wetenschap, technologie en socialistisch feminisme
Donna Haraway
vert. Karin Spaink
ISVW Uitgevers
200 blz.
€ 24,95

Volgens Aristoteles zijn echte vrienden onbaatzuchtig en altijd trouw, maar tegenwoordig zorgt ons kapitalistische wereldbeeld voor ‘fastfoodvrienden’, schrijft Saskia Kalb: vluchtige banden die emotioneel niet voeden, maar waarvan we wel veel verwachten. Maar beide vriendschapsideeën zijn onrealistisch, vooral voor introverte mensen. Ze laat zich inspireren door de Franse filosoof Maurice Blanchot om een tussenweg te vinden die minder druk oplegt: echte vrienden omarmen elkaars verschil.

Vriend. De kunst om minder van elkaar te verwachten
Saskia Kalb
Noordboek
200 blz.
€ 22,90

Terwijl onze technologische mogelijkheden exploderen, valt het met onze morele groei tegen, constateren filosoof François Levrau en computerwetenschapper Tim Brys. We moeten technologie zoals AI, schrijven ze, ‘niet alleen ontwikkelen, maar haar ook blijven omkaderen met morele reflectie, zodat ze richting krijgt’. Daartoe geven ze een voorzet in deze bundel met essays over creativiteit, religie en het goede leven. En toen was er AI is goed geschreven en prikkelt het denken.

En toen was er AI. Hoe mens te blijven te midden van machines?
Tim Brys en François Levrau
Otheo
224 blz.
€ 24,99

Wat bedoelde Spinoza met ‘attribuut’, ‘volmaaktheid’ of ‘affect’? Met een uitleg van vijftig sleutelbegrippen ontgrendelt vertaler Maarten van Buuren de filosofie van Baruch Spinoza. Hij laat zien waar begrippen als vrijheid, emoties en kennis te vinden zijn in het werk van de Nederlandse filosoof, en doordat hij de korte lemma’s met elkaar verbindt, ontstaat een overkoepelend verhaal over Spinoza’s blik op de wereld als een ondeelbaar geheel waarin God en natuur een zijn.

Spinoza’s filosofie in 50 sleutelwoorden
Maarten van Buuren
inl. Steven Nadler
Damon
360 blz
€ 28,90

Door de misstanden binnen de kerk klinkt soms een pleidooi voor geloof zonder religie, maar religiewetenschapper Koert van der Velde bepleit het omgekeerde. Al millennia geloven mensen in goden die zichzelf scheppen. Nu we in onze geseculariseerde samenleving denken dat wij die goden schiepen, verdwijnen religie en zingeving. Zonde, vindt Van der Velde: waarom kunnen we niet religieus zijn én onze tussenkomst erkennen? Een verrassende kijk op geloven.

Dan maak je maar zin. Pleidooi voor religie zonder geloof
Koert van der Velde
Walburg Pers
268 blz.
€ 27,50

Wat maakt iemand overtuigend? De Romeinse redenaar Marcus Tullius Cicero legt de basis van de retorica uit. In de twee teksten ‘Brutus’ en ‘Orator’ beschrijft hij een dialoog met zijn zoon waarin hij stap voor stap uitlegt wat een goed argument is, hoe je een publiek meekrijgt en wat de beste sprekers onderscheidt van de rest. Zo raakt een publiek volgens Cicero zelden overtuigd door feiten en argumenten alleen. Een goede redenaar speelt in op gedachten en emoties.

De beginnende en de beste redenaar
Marcus Tullius Cicero
vert. Vincent Hunink
Noordboek
120 blz.
€ 22,90

Frederik van Eeden (1860-1932) begint deze verhandeling over het belang van poëtische taal met een prachtige metafoor. De beoogde lezer van zijn boek, schrijft hij, is degene die gelooft dat een automaat de meest adequate voorstelling van de mens is. De ‘gevoelige en ervaren waarnemer’ weet echter dat ‘een paar zwarte strepen op wit papier (…) een oneindig sterker en juister effect van leven teweeg kunnen brengen’. Een interessante studie, die betoogt dat de metafoor het hoogste in de mens openbaart.

Redekunstige grondslag van verstandhouding
Frederik van Eeden
Zachte Steen
70 blz.
€ 12,95

‘Durf te weten,’ spoorde Immanuel Kant zijn lezers aan in het essay Wat is Verlichting?: volg bevelen van machthebbers of de kerk niet onnadenkend op, maar gebruik je eigen verstand om de wereld te doorgronden. Filosoof Maarten Doorman schreef met deze nieuwe uitgave in de reeks Elementaire deeltjes een toegankelijke kennismaking met de Verlichting: de historische achtergrond, hoe de verlichtingsfilosofen dachten over natuur, mens en samenleving, en de invloed die ze nog altijd uitoefenen op ons denken.

Elementaire deeltjes 89. Verlichting
Maarten Doorman
Athenaeum
144 blz.
€ 15,-

Waarom is er leven en wat is dat eigenlijk? Is het universum een of veel? Waarom ben ik er? Bij veel mensen wordt de liefde voor filosofie aangewakkerd door metafysische vragen, aangezien die de meest wezenlijke zijn. ­Metafysica van Gert-Jan van der Heiden geldt inmiddels als een standaardwerk voor iedereen die zich in dit vakgebied wil verdiepen. Het is geen lichte kost, maar de belangrijkste ­metafysische denkers en benaderingen worden uitzonderlijk helder uitgelegd. Nu in een nieuwe, nog completere editie.

Metafysica. Getuigenissen van het zijn
Gert-Jan van der Heiden
Boom
464 blz.
€ 39,90

‘Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden.’ De Bergrede van Jezus zet al duizenden jaren de toon voor het westerse denken over recht en politiek, schrijft Arnon Grunberg: nog altijd verwachten we dat we bevrijd zullen worden van ons lijden en dat de laatsten de eersten zullen zijn. Zelfs na de dood van God zijn we blijven hunkeren naar verlossing, of die nu plaatsvindt via yoga of een gewapende revolutie. Een vlijmscherpe en humoristische analyse.

Mogen we nog een beetje leven?
Arnon Grunberg
Atlas Contact
128 blz.
€ 19,99

‘De meeste tijd in de geschiedenis van de Aarde heeft natuur niet bestaan.’ Mensen verzonnen volgens landschapsarchitect Paul Roncken het concept ‘natuur’ om te verklaren dat het leven in andere delen van de wereld ondanks de verschillen lijkt op thuis. In dit prachtig vormgegeven boekje leidt Roncken je in experimentele, soms wat zweverige essays door zijn ideeën over mens en natuur, waarbij hij veelvuldig leent van filosofen als Bruno Latour en Aristoteles.

Natuur is te-veel mens
Paul A. Roncken
ill. Erik Odijk
Noordboek
176 blz.
€ 24,90

Processen automatiseren met technologie is efficiënt, maar volgens de Catalaanse filosoof Ingrid Guardiola overzien we de gevolgen ervan vaak niet. Protocollen creëren blinde vlekken, waardoor ze alsmaar meer macht over ons krijgen. Neem de corona-lockdown waardoor veel contact digitaal is geworden, zodat fysieke aanwezigheid nu als to-do’tje voelt: systemen komen in de plaats voor verbinding. Een intelligente analyse, waarin bijzonder veel denkers de revue passeren.

De macht van protocollen. Over het digitale kapitalisme
Ingrid Guardiola
Ten Have
304 blz.
€ 29,48