Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service | Ledenpagina

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Iris Murdoch

Iris Murdoch

Geboren

15 juli 1919 Dublin, Ierland

Overleden

8 februari 1999 Oxfordshire, Engeland

Hoofdwerken

The Sovereignty of Good (1970); Metaphysics as a Guide to Morals (1992); Existentialists and Mystics (1997)

Opleiding

Filosofie, geschiedenis, klassieke talen

"De grote verdienste van het existentialisme is dat het ten minste de inzet heeft een filosofie te zijn waarnaar men kan leven"

"Ik neem aan dat mensen van nature zelfzuchtig zijn en dat menselijk leven geen extern doel of telos heeft."

Wat betekent het om een goed mens te zijn? Kunnen we onszelf moreel verbeteren? En zo ja, bestaan er technieken die ons daarbij kunnen helpen? Dat zijn de centrale vragen die Iris Murdoch onderzoekt. Filosofie moet toepasbaar zijn op het gewone leven: ‘een moraalfilosofie moet bewoond worden’.
 
Mensen zijn van nature zelfzuchtig, is het uitgangspunt van Murdoch. We zijn voornamelijk bezig met onszelf, houden onszelf voortdurend voor de gek en verschansen ons in de privé-fantasie, 'het web van zelfverheerlijkende en troostende wensen en dromen.' Maar er zijn manieren om die zelfobsessie te beteugelen. Natuur en kunst kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.
 
Als je van de schoonheid in een kunstwerk geniet –  bijvoorbeeld een roman van Tolstoj, toneelstuk van Shakespeare of schilderij van Cézanne – ben je niet alleen maar met jezelf bezig en verlaat je de privéfantasie. Goede kunstwerken laten de wereld zien ‘zoals die is’. Ook in de natuur zijn dit soort ervaringen mogelijk, waarbij we de zelfbetrokkenheid doorbreken en onze blik naar buiten richten: op de wereld en de mensen om ons heen. Het begrip ‘aandacht’ – dat Murdoch ontleende aan de Franse filosoof Simone Weil – is daarbij cruciaal. Door aandachtig te kijken en ons te richten op de dingen en mensen buiten ons, kunnen we ons ontwikkelen tot moreel betere mensen.
 
Murdoch benadrukt dat we voorbijgaande, sterfelijke wezens zijn, onderworpen aan noodzaak en toeval. Om toch richting aan ons bestaan te kunnen geven, spreekt Murdoch over ‘de idee van het goede’ – een begrip dat zij ontleent aan Plato en dat centraal staat in haar werk. Het goede is een ideaal waarop we ons kunnen richten, een tegenkracht tegen de doelloosheid van het bestaan.
 
Tot 1962 was Murdoch docent aan het St. Anne’s College in Oxford. Naast haar filosofische teksten publiceerde zij zevenentwintig romans, een dichtbundel en toneelteksten. In haar literaire teksten verwijst ze veelvuldig naar filosofische werken en ideeën.

VIDEO'S

Interview met Murdoch
 

LINKS

Pagina over het verlangen naar het goede bij Murdoch
 

Opmerkelijk

Voor haar roman The Sea, The Sea (1978) won Murdoch de Booker Prize. Iris (Richard Eyre, 2001) is een verfilming van haar leven: over de liefde, de ouderdom en het lijden aan Alzheimer.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.