Home Auteurs Jeroen Hopster

Ik beschouw filosofie als strijd tegen vanzelfsprekendheid. Mensen zijn van nature geneigd om de status quo voor lief te nemen. Het vergt denkkracht om je alternatieven te verbeelden, en gearriveerde waarheden kritisch tegen het licht te houden.
 
Filosofie is taboedoorbrekend en grensverleggend: er zijn geen onderwerpen waar je je als filosoof niet aan kunt wagen. Samen met Maarten Boudry heb ik in Filosofie Magazine een aantal jaar de rubriek Denkfouten geschreven, over de cognitieve en retorische dwaalsporen waarop redeneringen en discussies vaak belanden. Met de Nederlandse boeddhist Han de Wit heb ik het boek Boeddhisme voor Denkers gepubliceerd, over de lessen die westerse denkers kunnen meenemen uit het boeddhistische gedachtegoed. En aan de Universiteit Utrecht doe ik promotieonderzoek naar evolutie en ethiek: wat zijn de evolutionaire bouwstenen van de menselijke moraal?
 

Wat als…

Mijn nieuwste project is een filosofie van ‘wat als-vragen’. Iedereen vraagt zich weleens af wat er gebeurd zou zijn als… Als je die bewuste dag niet in de auto was gestapt. Als je je geliefde niet tegen het lijf was gelopen. Als je je droom had nagejaagd.
 
Zulke ‘wat als-vragen’ kun je stellen over je eigen leven, maar ook over de menselijke geschiedenis, of over het evolutieproces. Wat als Hitler was toegelaten tot de kunstacademie? Wat als de meteoriet die de dinosauriërs deed uitsterven niet was ingeslagen? Zulke vragen spreken tot de verbeelding; zowel wetenschappers, schrijvers, als filmmakers zijn ermee aan de haal gegaan:  

Over historische ‘wat als-vragen’ heb ik het boek De andere afslag: hoe had het leven anders kunnen lopen? geschreven. Mijn stelling is dat het antwoord op zulke vragen geen pure speculatie is. Er bestaan denkgereedschappen waarmee we inzicht kunnen krijgen in hoe de dingen anders hadden kunnen lopen. En behalve het verschaffen van inzicht, dragen die antwoorden ook bij aan onze emotionele belevingswereld: ze geven een extra dimensie aan de schoonheid en tragiek van het bestaan.  
 

Artikelen geschreven door Jeroen Hopster

zorg zorgverlener zorgrobots robot Bas van der Schot
zorg zorgverlener zorgrobots robot Bas van der Schot
Eenzaamheid

Moreel dilemma: moeten we zorgverleners wel vervangen door robots?

Zorgrobots houden gezelschap, bieden steun en ontlasten de ouderenzorg. Maar is het wel wenselijk dat ouderen verzorgd worden door robots?

Lees meer
kernenergie co2 radioactiviteit
kernenergie co2 radioactiviteit
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: moeten we inzetten op kernenergie?

Door oorlog en klimaatverandering staat kernenergie weer in de belangstelling. Zijn de risico’s van kernenergie moreel aanvaardbaar?

Lees meer
seksueel geweld bos wolven Bas van der Schot
seksueel geweld bos wolven Bas van der Schot
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: is een seksueel misdrijf door een man erger?

Het wordt makkelijker om ook vrouwen voor verkrachting te veroordelen. Is seksueel geweld van een vrouw minder erg dan van een man?

Lees meer
gewichtheffer vrouw transvrouw gespierd
gewichtheffer vrouw transvrouw gespierd
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: mogen transatleten deelnemen aan competities voor vrouwen?

Transvrouwen houden fysiologische eigenschappen over die voordeel bieden bij topsport. Is het eerlijk als zij het tegen vrouwen opnemen?

Lees meer
Moreel dilemma: mag je schaarse mineralen winnen voor de goede zaak?
Moreel dilemma: mag je schaarse mineralen winnen voor de goede zaak?
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: mag je schaarse mineralen winnen voor de goede zaak?

Voor de Europese overstap naar duurzame energie zijn nieuwe grondstoffen hard nodig, vaak uit gebieden waar mens en natuur kwetsbaar zijn. Valt de winning van deze schaarse mineralen te rechtvaardigen?

Lees meer
Wat dromen ons wél vertellen
Wat dromen ons wél vertellen
Psyche
Voor leden

Wat dromen ons wél vertellen

De droomwereld is in de filosofie vaak weggezet als misleidend. Terwijl dromen een rijke bron van inzicht vormen, over ons zelf en ons bewustzijn, schrijft Jeroen Hopster. ‘Elke nacht ontstaat er een ander droom-ik.’

Lees meer
Moreel dilemma: mogen we muggen modificeren?
Moreel dilemma: mogen we muggen modificeren?
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: mogen we muggen modificeren?

Met genetische modificatie kunnen we plaagdieren als de malariamug onschadelijk maken. Een technologische doorbraak of een staaltje menselijke hoogmoed?

Lees meer
Descartes
Descartes
Psyche
Voor leden

De passies van Descartes

Descartes staat bekend als de filosoof die lichaam en geest loskoppelde. De passies van de ziel lijkt dan ook een raadselachtig werk binnen zijn oeuvre. Daarin richt Descartes zich keer op keer tot het lichaam om geestelijke processen te duiden.

Lees meer
Aristoteles cancel un-woke slavernij slaven
Aristoteles cancel un-woke slavernij slaven
Klassieke Oudheid

Moreel dilemma: moeten we Aristoteles cancelen?

Sommige mensen zijn van nature slaven, schreef Aristoteles zo’n 25 eeuwen geleden. Moeten we hem zijn ideeën nu kwalijk nemen?

Lees meer
Moreel dilemma: zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?
Moreel dilemma: zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?

Online platformen zoals Spotify, Twitter en Facebook presenteren zich vaak als enkel een doorgeefluik. Maar moeten we ze niet verantwoordelijk houden voor de informatie die ze aanbieden?

Lees meer
Moreel dilemma: moeten robots rechten krijgen?
Moreel dilemma: moeten robots rechten krijgen?
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: moeten robots rechten krijgen?

Robots worden steeds intelligenter en autonomer. Komt geavanceerde robots een morele behandeling toe?

Lees meer
empathie
empathie
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: heeft de samenleving meer empathie nodig?

Sommige filosofen beklagen zich over een empathisch tekort, anderen verzetten zich tegen een empathisch teveel. Hoeveel empathie heeft de samenleving eigenlijk nodig?

Lees meer