Home Auteurs Jeroen Hopster

Ik beschouw filosofie als strijd tegen vanzelfsprekendheid. Mensen zijn van nature geneigd om de status quo voor lief te nemen. Het vergt denkkracht om je alternatieven te verbeelden, en gearriveerde waarheden kritisch tegen het licht te houden.
 
Filosofie is taboedoorbrekend en grensverleggend: er zijn geen onderwerpen waar je je als filosoof niet aan kunt wagen. Samen met Maarten Boudry heb ik in Filosofie Magazine een aantal jaar de rubriek Denkfouten geschreven, over de cognitieve en retorische dwaalsporen waarop redeneringen en discussies vaak belanden. Met de Nederlandse boeddhist Han de Wit heb ik het boek Boeddhisme voor Denkers gepubliceerd, over de lessen die westerse denkers kunnen meenemen uit het boeddhistische gedachtegoed. En aan de Universiteit Utrecht doe ik promotieonderzoek naar evolutie en ethiek: wat zijn de evolutionaire bouwstenen van de menselijke moraal?
 

Wat als…

Mijn nieuwste project is een filosofie van ‘wat als-vragen’. Iedereen vraagt zich weleens af wat er gebeurd zou zijn als… Als je die bewuste dag niet in de auto was gestapt. Als je je geliefde niet tegen het lijf was gelopen. Als je je droom had nagejaagd.
 
Zulke ‘wat als-vragen’ kun je stellen over je eigen leven, maar ook over de menselijke geschiedenis, of over het evolutieproces. Wat als Hitler was toegelaten tot de kunstacademie? Wat als de meteoriet die de dinosauriërs deed uitsterven niet was ingeslagen? Zulke vragen spreken tot de verbeelding; zowel wetenschappers, schrijvers, als filmmakers zijn ermee aan de haal gegaan:  

Over historische ‘wat als-vragen’ heb ik het boek De andere afslag: hoe had het leven anders kunnen lopen? geschreven. Mijn stelling is dat het antwoord op zulke vragen geen pure speculatie is. Er bestaan denkgereedschappen waarmee we inzicht kunnen krijgen in hoe de dingen anders hadden kunnen lopen. En behalve het verschaffen van inzicht, dragen die antwoorden ook bij aan onze emotionele belevingswereld: ze geven een extra dimensie aan de schoonheid en tragiek van het bestaan.  
 

Artikelen geschreven door Jeroen Hopster

Moeten we Aristoteles cancelen?
Moeten we Aristoteles cancelen?
Voor leden

Moeten we Aristoteles cancelen?

Sommige mensen zijn van nature slaven, schreef Aristoteles zo’n 25 eeuwen geleden. Moeten we hem zijn ideeën nu kwalijk nemen?

Lees meer
Zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?
Zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?

Zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?

Online platformen zoals Spotify, Twitter en Facebook presenteren zich vaak als enkel een doorgeefluik. Maar moeten we ze niet verantwoordelijk houden voor de informatie die ze aanbieden?

Lees meer
Moeten robots rechten krijgen?
Moeten robots rechten krijgen?
Voor leden

Moeten robots rechten krijgen?

Robots worden steeds intelligenter en autonomer. Komt geavanceerde robots een morele behandeling toe?

Lees meer
Heeft de samenleving meer empathie nodig?
Heeft de samenleving meer empathie nodig?
Voor leden

Heeft de samenleving meer empathie nodig?

Sommige filosofen beklagen zich over een empathisch tekort, anderen verzetten zich tegen een empathisch teveel. Hoeveel empathie heeft de samenleving eigenlijk nodig?

Lees meer
Is de coronavaccinatie een morele plicht?
Is de coronavaccinatie een morele plicht?

Is de coronavaccinatie een morele plicht?

In verschillende beroepsgroepen klinkt de roep om je te laten inenten tegen Covid-19. Heb je een morele plicht om daaraan gehoor te geven?

Lees meer
Moreel dilemma: moet ik gaan stemmen?
Moreel dilemma: moet ik gaan stemmen?
Politiek

Moreel dilemma: moet ik gaan stemmen?

Gaat jouw stem het verschil maken? Vast niet. Waarom zou je dan naar de stembus gaan?

Lees meer
Retorica en filterbubbels
Retorica en filterbubbels

Retorica en filterbubbels

Drie dagen en drie nachten zaten ertussen: premier Mark Rutte die op 9 maart laconiek de hand schudde met de voorzitter van het RIVM, Jaap van Dissel, en dezelfde premier die op 12 maart verregaande maatregelen aankondigde voor Nederland in verband met de coronacrisis. Een wereld van verschil. De dag… Read More

Lees meer
Haraway
Haraway
Voor leden

Kattenluik

Ik las het debuut van de Vlaamse promo-vendus Rutger Lazou in de periode dat ik Néstor leerde kennen, een witharige hotelkat. Hij kwam me opzoeken, sprong op schoot en bleef daar gewillig liggen tot hoofdstuk twee. Toen nieuwe hotelgasten aankwamen verloor Néstor zijn interesse. Ik nodigde hem opnieuw uit op schoot, maar hij verkeerde liever in gezelschap van de nieuwe gasten, die hun uiterste best deden om hem van hun schoot af te krijgen. Zo slaagde Néstor erin alle aandacht op zich te vestigen, iedereen bezig te houden en niemand tevreden te stellen – vast precies wat hij wilde.

Lees meer
Is compensatie voor slavernij nodig?
Is compensatie voor slavernij nodig?

Is compensatie voor slavernij nodig?

De Amerikanen disussiëren over herstelbetalingen aan de zwarte bevolking. Moeten ze historisch onrecht compenseren?

Lees meer
Aristoteles versus de trollen
Aristoteles versus de trollen
Voor leden

Aristoteles versus de trollen

De klassieke lijst van denkfouten is nog steeds handzaam,  maar ook een beetje sleets geworden. Hoog tijd voor een update, stellen Jeroen Hopster en Maarten Boudry.

Lees meer
Moreel dilemma: Mogen ouders hun kinderen indoctrineren?
Moreel dilemma: Mogen ouders hun kinderen indoctrineren?
Opvoeding

Moreel dilemma: Mogen ouders hun kinderen indoctrineren?

Dat ouders door hun manier van opvoeden het wereldbeeld van hun kinderen beïnvloeden, is onvermijdelijk. Maar mag je je kind elke ideologie meegeven?

Lees meer
Voor leden

Ten geleide: Technologie & ideologie

Met enige regelmaat klonk de afgelopen jaren de roep van wijlen Stephen Hawking en tech-ondernemer Elon Musk om waakzaam te zijn voor de autonome ontwikkeling van artificiële intelligentie. U kunt zich voorstellen dat hun roep gehoor vindt: als nota bene een astrofysicus en een tech-ondernemer waarschuwen voor de gevolgen van… Read More

Lees meer