Home Auteurs Jeroen Hopster

Ik beschouw filosofie als strijd tegen vanzelfsprekendheid. Mensen zijn van nature geneigd om de status quo voor lief te nemen. Het vergt denkkracht om je alternatieven te verbeelden, en gearriveerde waarheden kritisch tegen het licht te houden.
 
Filosofie is taboedoorbrekend en grensverleggend: er zijn geen onderwerpen waar je je als filosoof niet aan kunt wagen. Samen met Maarten Boudry heb ik in Filosofie Magazine een aantal jaar de rubriek Denkfouten geschreven, over de cognitieve en retorische dwaalsporen waarop redeneringen en discussies vaak belanden. Met de Nederlandse boeddhist Han de Wit heb ik het boek Boeddhisme voor Denkers gepubliceerd, over de lessen die westerse denkers kunnen meenemen uit het boeddhistische gedachtegoed. En aan de Universiteit Utrecht doe ik promotieonderzoek naar evolutie en ethiek: wat zijn de evolutionaire bouwstenen van de menselijke moraal?
 

Wat als…

Mijn nieuwste project is een filosofie van ‘wat als-vragen’. Iedereen vraagt zich weleens af wat er gebeurd zou zijn als… Als je die bewuste dag niet in de auto was gestapt. Als je je geliefde niet tegen het lijf was gelopen. Als je je droom had nagejaagd.
 
Zulke ‘wat als-vragen’ kun je stellen over je eigen leven, maar ook over de menselijke geschiedenis, of over het evolutieproces. Wat als Hitler was toegelaten tot de kunstacademie? Wat als de meteoriet die de dinosauriërs deed uitsterven niet was ingeslagen? Zulke vragen spreken tot de verbeelding; zowel wetenschappers, schrijvers, als filmmakers zijn ermee aan de haal gegaan:  

Over historische ‘wat als-vragen’ heb ik het boek De andere afslag: hoe had het leven anders kunnen lopen? geschreven. Mijn stelling is dat het antwoord op zulke vragen geen pure speculatie is. Er bestaan denkgereedschappen waarmee we inzicht kunnen krijgen in hoe de dingen anders hadden kunnen lopen. En behalve het verschaffen van inzicht, dragen die antwoorden ook bij aan onze emotionele belevingswereld: ze geven een extra dimensie aan de schoonheid en tragiek van het bestaan.  
 

Artikelen geschreven door Jeroen Hopster

Mag je schaarse mineralen winnen voor de goede zaak?
Mag je schaarse mineralen winnen voor de goede zaak?
Voor leden

Mag je schaarse mineralen winnen voor de goede zaak?

Voor de Europese overstap naar duurzame energie zijn nieuwe grondstoffen hard nodig, vaak uit gebieden waar mens en natuur kwetsbaar zijn. Valt de winning van deze schaarse mineralen te rechtvaardigen?

Lees meer
Wat dromen ons wél vertellen
Wat dromen ons wél vertellen
Psyche
Voor leden

Wat dromen ons wél vertellen

De droomwereld is in de filosofie vaak weggezet als misleidend. Terwijl dromen een rijke bron van inzicht vormen, over ons zelf en ons bewustzijn, schrijft Jeroen Hopster. ‘Elke nacht ontstaat er een ander droom-ik.’

Lees meer
Mogen we muggen modificeren?
Mogen we muggen modificeren?

Mogen we muggen modificeren?

Met genetische modificatie kunnen we plaagdieren als de malariamug onschadelijk maken. Een technologische doorbraak of een staaltje menselijke hoogmoed?

Lees meer
Descartes
Descartes
Psyche
Voor leden

De passies van Descartes

Descartes staat bekend als de filosoof die lichaam en geest loskoppelde. De passies van de ziel lijkt dan ook een raadselachtig werk binnen zijn oeuvre. Daarin richt Descartes zich keer op keer tot het lichaam om geestelijke processen te duiden.

Lees meer
Moeten we Aristoteles cancelen?
Moeten we Aristoteles cancelen?

Moeten we Aristoteles cancelen?

Sommige mensen zijn van nature slaven, schreef Aristoteles zo’n 25 eeuwen geleden. Moeten we hem zijn ideeën nu kwalijk nemen?

Lees meer
Zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?
Zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?

Zijn digitale platformen verantwoordelijk voor hun content?

Online platformen zoals Spotify, Twitter en Facebook presenteren zich vaak als enkel een doorgeefluik. Maar moeten we ze niet verantwoordelijk houden voor de informatie die ze aanbieden?

Lees meer
Moeten robots rechten krijgen?
Moeten robots rechten krijgen?
Voor leden

Moeten robots rechten krijgen?

Robots worden steeds intelligenter en autonomer. Komt geavanceerde robots een morele behandeling toe?

Lees meer
Heeft de samenleving meer empathie nodig?
Heeft de samenleving meer empathie nodig?
Voor leden

Heeft de samenleving meer empathie nodig?

Sommige filosofen beklagen zich over een empathisch tekort, anderen verzetten zich tegen een empathisch teveel. Hoeveel empathie heeft de samenleving eigenlijk nodig?

Lees meer
Moreel dilemma: moeten grote bedrijven activistisch zijn?
Moreel dilemma: moeten grote bedrijven activistisch zijn?
Voor leden

Moreel dilemma: moeten grote bedrijven activistisch zijn?

LGBTQ-tompoezen bij de HEMA, Black Lives Matters-activisten in Nike-reclames. Grote bedrijven nemen steeds vaker een ideologisch standpunt in. Is dat wenselijk?

Lees meer
Is de coronavaccinatie een morele plicht?
Is de coronavaccinatie een morele plicht?

Is de coronavaccinatie een morele plicht?

In verschillende beroepsgroepen klinkt de roep om je te laten inenten tegen Covid-19. Heb je een morele plicht om daaraan gehoor te geven?

Lees meer
Moreel dilemma: moet ik gaan stemmen?
Moreel dilemma: moet ik gaan stemmen?
Politiek

Moreel dilemma: moet ik gaan stemmen?

Gaat jouw stem het verschil maken? Vast niet. Waarom zou je dan naar de stembus gaan?

Lees meer
Gefilterde liefde
Gefilterde liefde
Voor leden

Gefilterde liefde

Jeroen Hopster analyseert filterbubbels in de context van datingapps. Is de liefde, door tussenkomst van filters, minder toevallig geworden? En zijn datingapps wel een betrouwbare partner, op zoek naar een online match? Eind twaalfde eeuw publiceerde Andreas Capellanus De amore, waarin hij de ars amatoria, de liefdeskunst, uit de doeken… Read More

Lees meer