Home Mens en techniek ‘Iedereen heeft de plicht om zichzelf te verbeteren’
Mens en techniek

‘Iedereen heeft de plicht om zichzelf te verbeteren’

Door Patrick van IJzendoorn op 23 mei 2011

Cover van 05-2011
05-2011 Filosofie magazine Lees het magazine

Als het aan John Harris ligt zetten we alles in om ons lichaam te verbeteren, van biologische tot chemische en mechanische middelen. De enige maatstaf voor deze radicale denker is geluk. Alle andere morele en religieuze uitgangspunten spelen voor hem geen rol meer.

De maakbare samenleving is dood, lang leve de maakbare mens. Dat is kort gezegd het credo van John Harris. Volgens hem hebben wij stervelingen de plicht om onszelf te verbeteren. De mensheid van nu, met al haar gebreken, kan hij missen als kiespijn. ‘Wie wil er geen eeuwigdurend geluk?’ vraagt hij zich hardop af. ‘In the future there will be no more human beings. This is not something we should worry about’, zo luidt de openingszin van een opiniestuk in de Times dat hij drie jaar geleden publiceerde.

Harris, auteur van onder andere Enhancing Evolution: The Ethical Case for Making Better People, pleitte in het verleden voor het verkopen van nieren en andere organen die geschikt zijn voor transplantatie. Tevens vindt hij dat aanstaande ouders moeten kunnen kiezen voor een zoon of een dochter en wil hij handicaps via genetische wijze dumpen in de vuilnisbak van de geschiedenis. In Oxford schreef Harris eens een proefschrift waarin hij voorstelde om mensen te doden, zodat anderen de organen kunnen gebruiken. Dat was, zo verzekerde hij, een gedachte-experiment en zeker geen beleidsvoorstel. Al zijn ideeën zijn gebaseerd op een libertaire en utilitaire levensvisie – het gaat om het maximaliseren van geluk. Andere morele overwegingen zijn niet relevant of getuigen van een achterhaald wereldbeeld, zoals het christendom.

Lang niet iedereen zit te wachten op een wereld waarin de mens ‘voor God speelt’, waarin de mens zich met chemische, biologische of machinale middelen probeert te verlossen van allerlei ongemakken. Critici vinden het juist onmenselijk en wijzen op frankensteiniaanse gevolgen. Zij vinden het naïef om te denken dat voorbij goed en kwaad een soort eeuwige gelukzaligheid aanbreekt. Regelmatig arriveert er haatmail op de faculteit van de Universiteit van Manchester waaraan Harris verbonden is. Omdat hij bang is om verkeerd begrepen te worden, gaat de aimabele en perfectionistische Harris (geboren in 1945) bij het interview voorzichtig te werk. Terwijl normaal gesproken de journalist vraagt of hij bandopnamen van het gesprek mag maken, was het dit keer de geïnterviewde zelf die met dit voorstel kwam. En of hij van tevoren een Engelse versie van het uitgewerkte vraaggesprek mocht lezen.

Omstreden is vooral uw opmerking dat de mensen zelfs de plicht hebben om zichzelf te verbeteren. Is dat niet wat al te rigoureus?
‘Wij hebben die plicht, maar dat betekent nog niet dat we moeten worden gedwongen. De staat zou de weigeraars niet moeten straffen. We zouden wel het recht moeten koesteren om mensen te bekritiseren die er niet voor kiezen zichzelf te verbeteren, net zoals we nu mensen bekritiseren die ongezond leven. We zijn moreel gezien verplicht om gezond te leven, voor onszelf maar ook voor de maatschappij. Gezonde mensen trekken nu eenmaal een minder grote wissel op de maatschappij. Kijk, als samenleving zijn we het erover eens dat onderwijs voor allen een goed ding is. Er is een duidelijk verband tussen een langer, beter leven en goed onderwijs hebben genoten. Dat is eenzelfde soort verbetering, maar dan in intellectueel opzicht. Waarom zouden we onze lichamen niet verbeteren?’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.