Home Filosofen Jeremy Bentham
Jean-Paul Sartre filosoof
Vorige

Jean-Paul Sartre

Jeremy Bentham filosoof

Jeremy Bentham

15 februari 1748 - 6 juni 1832
John Gray filosoof
Volgende

John Gray

Quote

“Het grootste geluk voor het grootste aantal mensen is de basis van moraal en wetgeving”

De Engelse filosoof Jeremy Bentham (1748 – 1832) was een vooraanstaand rechtsfilosoof en vroege pleitbezorger van het utilitarisme, een ethische stroming die streeft naar zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen.

Bentham studeert aanvankelijk rechten aan de Universiteit van Oxford, omdat hij advocaat wil worden. Deze ambitie maakt al snel plaats voor een meer wijsgerige interesse in wetgeving en rechtspraak. Hij laat zich inspireren door Joseph Priestley.

Geluk

‘Geluk is de aanwezigheid van zoveel mogelijk genot en zo min mogelijk pijn,’ stelt Bentham in zijn hoofdwerk An Introduction to the Principles of Morals and Legislation (1789). Bentham ontwikkelt een systeem, waarmee hij pretendeert de mate van geluk kwantitatief te meten. Daartoe stelt hij een lijst parameters op, zoals tijd, intensiteit en onzekerheid. Zo analyseert hij bijvoorbeeld dronkenschap als volgt: dronkenschap brengt weliswaar intens genot, maar het is van korte duur en wordt gevolgd door pijn (een kater). Een belangrijke rol in de rekenmethode van Bentham speelt het geluk van anderen. Wie alleen zijn eigen geluk najaagt, beseft niet dat zijn geluk toeneemt wanneer anderen ook gelukkig zijn.

Panopticum

Bentham doet diverse voorstellen voor sociale en juridische hervorming. Een van deze voorstellen is het ontwerp van een koepelvormig gevangenisgebouw, dat Bentham het panopticum noemt. Hoewel het nooit gebouwd is, heeft dit idee grote invloed op latere generaties van denkers, waaronder de Franse filosoof Michel Foucault die stelt dat het panopticum paradigmatisch is voor de huidige disciplinerende maatschappij.

Bovendien is Bentham pleitbezorger van individuele economische vrijheid, scheiding van kerk en staat, vrijheid van meningsuiting, gelijke rechten voor vrouwen, dierenrechten, de afschaffing van slavernij en fysieke straf, het recht op echtscheiding en vrije handel.

Even tussendoor… Meer lezen over Bentham en andere grote denkers? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke woensdag het laatste filosofie nieuws, de beste artikelen van de week en af en toe een aanbieding.
Ontvang wekelijks het laatste filosofienieuws, de beste artikelen en af en toe een aanbieding.

Jeremy Bentham quotes

  • ‘Het is zinloos om te spreken over het gemeenschapsbelang zonder te begrijpen wat het belang van het individu is.’ An Introduction to the Principles of Morals and Legislation
  • ‘De vraag is niet “kunnen ze redeneren?” en evenmin: “kunnen ze praten?”, maar: “kunnen ze lijden?”’ An Introduction to the Principles of Morals and Legislation
  • ‘De natuur heeft de mensheid onder de heerschappij gesteld van twee soevereine meesters: pijn en genot.’ An Introduction to the Principles of Morals and Legislation
  • ‘Is het voor een mens mogelijk om de aarde te verplaatsen? Ja, maar dan moet hij eerst een andere aarde vinden om op te staan.’ An Introduction to the Principles of Morals and Legislation
  • ‘Dat wat wordt gebruikt om al het andere te bewijzen, kan zelf niet bewezen worden.’ An Introduction to the Principles of Morals and Legislation

Geïnspireerd door Jeremy Bentham

David Ricardo