Home Filosofen John Stuart Mill
John Rawls
Vorige

John Rawls

John Stuart Mill

John Stuart Mill

20 mei 1806 - 8 mei 1873
Judith Butler
Volgende

Judith Butler

Quote

“"Individuele vrijheid moet in zoverre zijn grenzen kennen: het individu mag niet tot overlast voor anderen zijn."”

“Het is beter om een ontevreden Socrates te zijn, dan een tevreden dwaas.”

John Stuart Mill is een belangrijke filosoof en econoom uit de 19e eeuw. Mill probeerde in zijn werk een balans te vinden tussen de stromingen van het utilitarisme en het liberalisme. Volgens de beginselen van het utilitarisme is een handeling goed als zij zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen teweegbrengt. Mill combineert het collectieve belang van het utilitarisme met de liberale nadruk op zelfbeschikking en persoonlijke vrijheid, door te stellen dat zoveel mogelijk persoonlijke vrijheid het grootste geluk teweegbrengt voor de meerderheid van de mensen.

Mill zet deze visie uiteen in zijn hoofdwerk On Liberty, dat in 1859 verscheen. Hij zoekt hierin ook naar de grens van de vrijheid van het individu. Hiervoor formuleerde hij het zogeheten harm principle: er mag alleen tegen de wil van iemand macht worden uitgeoefend, om het toebrengen van schade bij anderen te voorkomen. In Utilitarianism (verschenen als een serie artikelen in 1861 en als boek gepubliceerd in 1863) bracht hij zijn utilitaristische ideeën samen. Eén van de kerngedachten daaruit is dat je niet per se gelukkig hoeft te zijn om bij te dragen aan het geluk van de maatschappij, maar dat dit laatste wel het doel is: ‘Het is beter om een ontevreden Socrates te zijn, dan een tevreden dwaas.’

Al op jonge leeftijd werd Mill onderworpen aan een strenge intellectuele opvoeding. Zo werd hem op zijn derde al Grieks geleerd en had hij op zijn achtste al verschillende klassieke werken in die taal gelezen. Deze intensieve studies leidden ertoe dat Mill op zijn twintigste een zware depressie kreeg. Met behulp van onder meer de poëzie van William Wordsworth wist hij deze crisis te boven te komen.

Relevante berichten

Historisch portret: John Stuart Mill
Historisch portret: John Stuart Mill
Voor leden

Historisch portret: John Stuart Mill

John Stuart Mill was bevriend met een getrouwde vrouw – in het Victoriaanse Engeland reden voor benauwend geroddel. De Engelse denker zou zich ontwikkelen tot een van de vurigste verdedigers van de vrijheid.

Lees meer
Schadebeginsel
Schadebeginsel
Twintig beste ideeën

Schadebeginsel

Schadebeginsel John Stuart Mill (1806-1873)Met het schadebeginsel geeft Mill antwoord op de vraag wanneer iemands vrijheid mag worden ingeperkt. Wat is het? Definieert de grenzen van individuele vrijheid. Zo lang een ander er geen schade van ondervindt, mag ik doen en zeggen wat ik wil. Wat doet het? Biedt ruimte aan afwijkende meningen en levensstijlen. Onwelgevalligheid is geen criterium om opvattingen te weren. Formeel heeft iedereen het recht om zich in alle vrijheid uit te drukken, maar lang niet elke mening wordt evenzeer op prijs gesteld als de andere. In een samenleving zijn sommige opinies zo dominant dat ze kunnen leiden tot sociale druk – wat kan leiden tot wat we tegenwoordig politieke correctheid noemen. Deze druk kan zo groot worden dat mensen besluiten afwijkende meningen voortaan voor zich te houden. De Engelse filosoof John Stuart Mill schiet deze dissidenten te hulp met het schadebeginsel. Read More

Lees meer
De actualiteit van Mills vrijheidsbegrip
De actualiteit van Mills vrijheidsbegrip
Voor leden

De actualiteit van Mills vrijheidsbegrip

Wie ‘Mill’ zegt, zegt in eerste instantie bovenal ‘vrijheid’ en ‘utilisme’. In hun onderling verband vormen deze begrippen nog steeds een sterke verwoording van het zelfbegrip van de moderne mens. In de maakbare, nieuwe wereld van het modernisme ervaart de mens de mogelijkheid en wenselijkheid, de wereld naar eigen… Read More

Lees meer
Mills economie: instrument tot vooruitgang
Mills economie: instrument tot vooruitgang
Voor leden

Mills economie: instrument tot vooruitgang

Meer dan een halve eeuw domineerde John Stuart Mills Principles of Political Economy (1848) het denken over economie. Met Alfred Marshalls Principles of Economics (1890) kwam een einde aan deze hegemonie. Voorzover zijn economisch gedachtegoed al niet in de vergetelheid raakte, kreeg de beoordeling van Mill als economist al… Read More

Lees meer