Home Auteurs Paul van Tongeren

‘We moeten leren ontvangen wat andere mensen voor ons doen.’ Wanneer het gaat om het leven zijn we te snel geneigd om het leven zó te maken, als wij denken dat het zou moeten zijn. Naast al deze activiteit moeten we ook ontvankelijk worden voor betekenissen die zich aandienen.
Dit zegt Paul van Tongeren (1950) in Leven is een kunst, het boek waar hij in 2013 de Socrates Wisselbeker mee won. In dit boek probeert hij de ideeën van Nietzsche, de meest kritische denker van de laatste paar eeuwen, te verenigen met een deugdethische benadering.
Van Tongeren is Nietzsche-kenner en houdt zich voornamelijk bezig met de fundamentele wijsgerige ethiek en haar geschiedenis. Sinds 1993 is hij hoogleraar wijsgerige ethiek aan de faculteit der wijsbegeerte van de Radboud Universiteit Nijmegen.
In augustus 2014 organiseert Filosofie Magazine een 7-daagse filosofiereis naar Zwitserland onder leiding van prof. dr. Paul van Tongeren.

Artikelen geschreven door Paul van Tongeren

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over het verschil tussen imiteren en kopiëren
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over het verschil tussen imiteren en kopiëren
Denker des Vaderland

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over het verschil tussen imiteren en kopiëren

De titel ‘Denker des Vaderlands’ is waarschijnlijk de reden dat de Stichting Het Nederlandse Interieur me vroeg een lezing te geven op hun studiedag, die gewijd was aan het thema ‘imitatie in het interieur’. Binnenhuisarchitectuur is een van de vele dingen waar ik geen verstand van heb. Ik kan me… Read More

Lees meer
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘De oorlogsbeelden op tv vertekenen de werkelijkheid’
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘De oorlogsbeelden op tv vertekenen de werkelijkheid’

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘De oorlogsbeelden op tv vertekenen de werkelijkheid’

‘In de oorlog lazen de mensen gretig Oorlog en vrede – als toetssteen voor zichzelf (niet ter toetsing van Tolstoj, aan wiens levensechtheid niemand twijfelde). De lezer zei bij zichzelf: kijk, dat voel ik goed dus. Zo is het dus. Wie tot lezen in staat was in belegerd Leningrad verslond… Read More

Lees meer
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Als liefde lukt, lijkt ze op vriendschap’
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Als liefde lukt, lijkt ze op vriendschap’

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Als liefde lukt, lijkt ze op vriendschap’

Soms maken mensen een duidelijk onderscheid tussen vriendschap en liefde. Liefde lijkt dan telkens hoger te staan dan vriendschap. Je kunt veel vrienden hebben, maar slechts één echte liefdespartner, of één tegelijk, of in elk geval niet te veel. De liefdesverhouding zou alle andere affectieve banden overstijgen. Ik twijfel. Zowel… Read More

Lees meer
Tongeren
Tongeren

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Door te spreken ontdekken we dat we elkaar niet verstaan’

Soms probeert een spreker zich als een bescheiden mens te presenteren door na een lezing niet zozeer ‘gelegenheid te bieden tot het stellen van vragen’, maar de aanwezigen ‘uit te nodigen om in gesprek te gaan’. Dat lijkt bovendien goed te passen bij de aard van de filosofie. Het gaat… Read More

Lees meer
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Kun je iemand ontmoeten als die ander jou niet ontmoet?’
Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Kun je iemand ontmoeten als die ander jou niet ontmoet?’
Aandacht

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Kun je iemand ontmoeten als die ander jou niet ontmoet?’

In een vorige column schreef ik over mijn ontmoeting met de man die met zijn ezel hetzelfde pad liep als ik, maar dan in omgekeerde richting. Achteraf vraag ik me af in hoeverre hier echt van een ontmoeting sprake was. Ik denk nog regelmatig terug aan de vriendelijke man en… Read More

Lees meer
Tongeren
Tongeren

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren: ‘Wat onmogelijk is kan toch werkelijk bestaan’

Midden in Toscane, halverwege een etappe van een wandeling over de Via Francigena, loopt een jongeman mij tegemoet. Hij voert een ezel aan een touw met zich mee. Als ik hem aanspreek vraagt hij me even te wachten. Hij doet zijn oortjes uit, zet de smartphone af waarop hij naar… Read More

Lees meer
Wandelen (I)
Wandelen (I)

Wandelen (I)

Ook toen onze drie kinderen nog klein waren, wandelden wij veel – hetgeen voor een van de drie niet altijd een feest was. ‘Papa, je moet het begrijpen: wandelen is niets voor mij, en dat is al sinds mijn geboorte zo.’ We kregen hem alleen mee door hem te verleiden… Read More

Lees meer
‘Wie veel vrienden heeft, heeft nog geen echte vriend’
‘Wie veel vrienden heeft, heeft nog geen echte vriend’

‘Wie veel vrienden heeft, heeft nog geen echte vriend’

Wanneer noemen we iemand een vriend? Volgens de Griekse filosoof Aristoteles kan ook een zakelijke verhouding vriendschappelijk zijn, zoals de relatie tussen een klant en een winkelier, of tussen werkgever en werknemer. Maar er is ook een hogere vorm van vriendschap, die we niet uit het oog mogen verliezen. Een voorpublicatie van Doodgewone vrienden, het nieuwe boek van Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over de geschiedenis van het denken over vriendschap.

Lees meer
Denken
Denken

Denken

Filosoferen is denken. Hoe doe je dat? Het begint met een vraag. Maar wat voor vraag? Niet alle vragen zijn denkvragen. Vragen die je beantwoordt door te kijken ‘hoe het zit’, zijn geen filosofische vragen. Waarnemen en feiten vaststellen is een wetenschappelijke taak, maar filosofie is iets anders. Als Heidegger… Read More

Lees meer
6 aforismen van Nietzsche die je gelezen moet hebben
6 aforismen van Nietzsche die je gelezen moet hebben

6 aforismen van Nietzsche die je gelezen moet hebben

We vroegen Nietzsche-kenner Paul van Tongeren om zijn favoriete aforismen te kiezen uit Nietzsche’s ‘De vrolijke wetenschap’. Na wikken en wegen zijn dit de zes waar hij op uit kwam.

Lees meer
De Stelling: Witte onschuld bestaat niet
De Stelling: Witte onschuld bestaat niet
Voor leden

De Stelling: Witte onschuld bestaat niet

Paul van Tongeren Emeritus hoogleraar ethiek Als (alle) witte mensen schuldig zijn aan het kolonialisme van hun voorouders, zijn (alle) Duitsers schuldig aan de misdaden van de nazi’s, (alle) Chinezen aan de gruwelen van de maoïstische revolutie, (alle) Afrikanen aan het geweld tussen stammen, enzovoort. Het begint… Read More

Lees meer
De Stelling: Kun je met een dubbele nationaliteit loyaal zijn aan Nederland?
De Stelling: Kun je met een dubbele nationaliteit loyaal zijn aan Nederland?
Voor leden

De Stelling: Kun je met een dubbele nationaliteit loyaal zijn aan Nederland?

‘Loyaal zijn’ betekent ‘trouw zijn’. De vraag is dus of je tegelijkertijd aan twee partijen trouw kunt zijn, of dat nu landen, opdrachtgevers of liefdespartners zijn. Het antwoord ligt voor de hand: dat kan best, zolang die twee het met elkaar eens zijn. Problemen ontstaan pas wanneer de trouw volgens… Read More

Lees meer