Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 6/2013

Theodor W. Adorno: Goed leven in een foute wereld

Bert van den Brink

Na de Tweede Wereldoorlog is de beschaafde wereld van de jonge Adorno verdwenen. Hoe nu verder? Zijn antwoord is op het eerste gezicht onthutsend: ‘Op het water drijven en vredig naar de hemel turen, alleen maar zijn, zonder enig doel en vervulling.’

‘Es gibt kein richtiges Leben im falschen.’ Zo luidt de beroemdste zin uit Theodor W. Adorno’s Minima Moralia (1951).  Ze zet de toon voor het boek, met een negatief antwoord op een oude filosofische vraag: is het mogelijk een juist leven te leiden in een verkeerde wereld?

De ondertitel van het boek – Reflecties uit het beschadigde leven – duidt op het failliet van hoogdravende idealen van Verlichting en burgerlijke beschaving aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Die idealen hadden vanaf zijn goed-burgerlijke jeugd Adorno’s persoonlijke en intellectuele horizon gevormd. Maar de goed-burgerlijke, beschaafde wereld is verdwenen. Zij heeft haar vermeende onschuld verloren door de gruwelen van het totalitarisme en de Holocaust. Omdat zowel het persoonlijke als het maatschappelijk leven zwaar beschadigd zijn, is het nog veel moeilijker geworden te weten wat het betekent om juist te leven dan het altijd al was.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden