Home Schuld Svenja Flasspöhler: ‘Vergeven is geen daad, maar een weg’
Schuld

Svenja Flasspöhler: ‘Vergeven is geen daad, maar een weg’

Door Martijn Meijer op 24 oktober 2017

Svenja Flasspöhler: ‘Vergeven is geen daad, maar een weg’
Cover van 11-2017
11-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

Toen ze veertien was, werd de Duitse filosoof Svenja Flasspöhler verlaten door haar moeder. Jaren later schreef ze een boek over vergeving. En ze ziet haar moeder weer.

Ik heb van mijn moeder nooit een verklaring geëist’, schrijft Svenja Flasspöhler in haar boek Vergeven. Omgaan met onrecht.

‘Ik heb haar nooit openlijk gehaat. En toch bestond er, geworteld in mijn machteloosheid jegens haar, de diepe wens dat ze gestraft zou worden.’ Toen ze veertien was, werd Flasspöhler verlaten door haar moeder. Ze bleef achter met haar zussen en stiefvader. Jarenlang bleef Flasspöhler verlangen naar wraak, maar ook hopen op een woord van spijt. Pas toen ze in psychoanalyse ging, kon ze afstand nemen van dit verleden.

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Johanna Ruebel

Svenja Flasspöhler (1975) begon aan een succesvolle carrière als filosoof, journalist en schrijver. Vijf jaar lang was ze hoofdredacteur van het Duitse Philosophie Magazin. Maar toen ze zwanger werd van haar eerste kind, bleek dat ze nog lang niet klaar was met haar moeder. Voorzichtig nam ze contact met haar op; er volgde een aantal ontmoetingen en er begon iets op gang te komen, een proces van vergeving. Omdat Flasspöhler dit raadselachtige fenomeen wilde begrijpen, las ze alles wat schrijvers en filosofen over vergeving hebben geschreven.

‘Er is een aantal filosofen die diep nagedacht hebben over dit onderwerp’, zegt Flasspöhler in een telefoongesprek. Ze zit in Berlijn op het kantoor van Deutschlandfunk Kultur, een culturele radiozender waar ze sinds een jaar werkt als hoofdredacteur Literatuur en Geesteswetenschappen. ‘Maar je moet van de filosofie niet verwachten dat die je vertelt hoe je het best kunt vergeven. Daar zijn zelfhulpboeken voor. Voor de filosofie is vergeven iets raadselachtigs dat nooit helemaal doorgrond kan worden. Het is een proces dat zich voltrekt en dat je nauwelijks bewust kunt sturen.

Jacques Derrida is heel belangrijk voor mijn boek geweest. Derrida heeft in 2000 in een interview met het tijdschrift Lettre International iets diepzinnigs gezegd: “Is wat onvergeeflijk is niet het enige wat vergeven zou moeten worden, het enige wat om vergeving roept?” In deze zin schuilt een diepe waarheid: wat we voor vergeeflijk houden, behoeft geen vergeving. Vragen om vergeving kan alleen serieus gebeuren als de schuld zo groot is dat hij rationeel gezien niet kan worden vergeven. Ik heb in mijn boek dat terrein van het onvergeeflijke willen onderzoeken, want daar wordt pas echt helder wat vergeven inhoudt.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.