Home Michel Foucault over het ware, filosofische leven

Michel Foucault over het ware, filosofische leven

Door Marli Huijer op 20 september 2011

Cover van 08-2011
08-2011 Filosofie magazine Lees het magazine

In zijn laatste colleges sprak Michel Foucault voor het eerst over het ‘filosofische leven’. Filosoof Marli Huijer las de recent verschenen colleges. ‘Ze maken dat je net zo wilt leven als Foucault, net zo toegewijd wilt zijn aan de filosofie en het filosofische leven als hij was.’

Het is 28 maart 1984 als Michel Foucault, een van de grote filosofen van de twintigste eeuw, zijn laatste publieke woorden uitspreekt aan het Collège de France te Parijs. Het zijn geen indrukwekkende woorden. En toch, wie nu de collegeteksten leest die aan die woorden voorafgaan, kan niet anders dan diep onder de indruk raken. Hij zegt, zo valt te lezen in De moed tot waarheid, een vertaling van de laatste collegeteksten die in oktober verschijnt: ‘Nu, luister, ik had u dingen willen zeggen over het algemene kader van deze analyses. Maar nu is het te laat. Dus dank ik u.’

Geen woord missen

Negen colleges van elk twee uur heeft Foucault er voor dit jaar op zitten. Minder dan gebruikelijk. Het lukte niet om in januari te beginnen, zoals hij voorafgaand aan het eerste college uitlegt, hij was ziek, echt ziek.
De colleges die hij geeft zijn, volgens traditie van het Collège de France, openbaar. Elke hoogleraar, en dus ook Foucault, die in 1970 als hoogleraar werd benoemd, dient 26 uur per jaar nieuw onderzoek aan het publiek te presenteren. Foucault is een geliefd spreker, er komen honderden toehoorders op zijn colleges af. Wanneer hij de zaal betreedt, kost het hem gewoonlijk moeite om het katheder te bereiken. Eenmaal daar moet hij de vele taperecorders opzij schuiven wil hij zijn papieren kunnen neerleggen. Men wil geen woord van de grote filosoof missen.

Toch behandelt Foucault geen gemakkelijk onderwerp. De colleges van 1984 gaan over vrijmoedig spreken, de parrhêsia, zoals die beoefend werd in de Griekse Oudheid. Parrhêsia is een manier van waarheid spreken die altijd verbonden is met het subject, met dat wat we het ‘ik’ of het ‘zelf’ noemen. Het thema is hoe je je ‘zelf’ manifesteert als je de waarheid uitspreekt.
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer