De laatste vijf kanshebbers voor de Socratesbeker 2026 zijn bekend. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan de auteur van het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek dat het jaar ervoor is verschenen.
Dit zijn de vijf boeken die kans maken:
René ten Bos – Het laatste woord
We hebben allemaal behoefte aan zekerheid, weet voormalig Denker des Vaderlands René ten Bos. Het gevaar daarvan is alleen dat we de neiging hebben om ons te verschuilen achter onbetwijfelbare dogma’s die de werkelijkheid tekort doen. Volgens Ten Bos, die tien jaar geleden al eens de Socratesbeker won met Bureaucratie is een inktvis, hebben we daarom dwarsdenkers nodig die ongepaste vragen durven te stellen. Het laatste woord is een lof aan de twijfel, in naam van de waarheid.
Alicja Gescinska – Vrouwen in duistere tijden
Hoe bied je weerstand tegen het kwaad in tijden van oorlog en onderdrukking? De Belgisch-Poolse filosoof Alicja Gescinska ging ten rade bij tien vrouwelijke denkers uit de twintigste eeuw die allemaal op hun eigen manier streden tegen geweld en ontmenselijking. Zo zat filosoof Barbara Skarga tien jaar vast in de goelagkampen, vocht de pacifistische Simone Weil mee in de Spaanse Burgeroorlog en werd Rosa Luxemburg zelfs vermoord om haar revolutionaire ideeën.
Victor Gijsbers – Oneindigheid
Oneindigheid lijkt onze pet te boven te gaan. Want hoe denk je over iets dat geen grenzen kent? Maar volgens Victor Gijsbers, docent metafysica en wetenschapsfilosofie aan Universiteit Leiden, is oneindigheid veel eenvoudiger dan we denken. Bovendien kom je oneindigheid overal tegen: in de ruimte, in economische statistieken en zelfs tijdens de afwas. Aan de hand van onder meer Aristoteles, Nietzsche en Wittgenstein laat Gijsbers zien hoe grenzeloos het denken over oneindigheid is.
Kristien Hens – Denken met microben
Het menselijk lichaam bestaat voor meer dan de helft uit micro-organismen, zoals bacteriën, virussen en schimmels, die we met het blote oog niet waar kunnen nemen. In hoeverre is ‘de mens’ dan nog één geheel? En wie is het eigenlijk die denkt, als je stemmingen en gedachten worden beïnvloed door de microben in je darmen? Het zijn grote vragen over de kleinste wezens die Kristien Hens, hoogleraar bio-ethiek aan de Universiteit Antwerpen, stelt in haar essay Denken met microben.
Roel Meijvis – Waar verzet begint
Gaan filosofie en activisme wel samen? Zeer zeker, schrijft filosoof en theatermaker Roel Meijvis in zijn pamflet Waar verzet begint: de waarde van ideeën ontdek je pas in het handelen. Meijvis laat zien hoe filosofie en activisme bij existentialistische denkers als Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir en Albert Camus samen opgaan en hoe deze denkers ons confronteren met onze vrijheid en verantwoordelijkheid. Want je hebt altijd de keuze om in verzet te komen.
Even tussendoor …
Meer lezen over de beste filosofieboeken? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:
Prijsuitreiking
De prijsuitreiking van de Socratesbeker vindt plaats op woensdagavond 8 april in Spui25 in Amsterdam.
De jury bestaat dit jaar uit Paul van Tongeren (emeritus hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit en voormalig Denker des Vaderlands, voorzitter), Thomas Heij (filosoof, redacteur en vertaler), Khadija al Mourabit (docent aan de Universiteit Leiden en jurylid Hypatia-prijs), Sarah Vankersschaever (journalist, redacteur De Standaard) en Thomas Velvis (redacteur Filosofie Magazine).
Vorig jaar won Tim Fransen de Socratesbeker met zijn boek In onze tijd.
