Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 12/2018

Spijtloos leven met Nietzsche

Sebastien Valkenberg

Spijt is een machteloos gevoel, vooral als het de vorm aanneemt van ‘had ik maar...’. Een leven vol spijt is te voorkomen met Nietszsches schaal van wederkeer.

Wie in een overvolle tram per ongeluk op iemands tenen staat, maakt een simpel verontschuldigend gebaar of zegt sorry. Na deze even korte als effectieve spijtbetuiging kunnen beide partijen hun weg vervolgen. Maar de meeste vormen van spijt laten zich minder makkelijk verjagen. In het ergste geval groeien ze uit tot een heuse kwelling.

In december ligt die kwelling nog een tikkeltje meer op de loer dan in de andere maanden. Als het jaar op zijn einde loopt, zet dat automatisch aan tot reflectie. Je neemt 2018 nog eens door en maakt de balans op. De eindconclusie hoeft echt niet te zijn dat alles op rolletjes liep, maar pas op als het zelfverwijt te groot wordt. Taalgebruik is hier een belangrijke indicator. Je wilt niet te vaak hoeven zeggen: ‘Had ik maar...’

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Olf de Bruin

Het zijn zelfs de gruwelijkste woorden die er bestaan, vond de Amerikaanse dichter John Greenleaf Whittier. In de negentiende eeuw schreef hij een lang gedicht over Maud Muller. Dit fictieve dienstmeisje mijmert over een flirterige ontmoeting met een jurist: wat als die anders was verlopen en ze zich zijn bruid mocht noemen? IJdele dromen, besluit de dichter, die zovelen het hoofd op hol brengen. ‘For of all sad words of tongue or pen,/ The saddest are these: “It might have been!”’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden