Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 3/2020

Schone kunsten zijn sterker dan vuile handen

Hans Achterhuis
filosoof, emeritus hoogleraar

Hans Achterhuis was in de jaren zestig zo gegrepen door het revolutionaire engagement van Jean-Paul Sartre dat hij de beeldende revolte van Albert Camus onderschatte. Verzet in zuivere staat.

Hoezeer ik Albert Camus ook bewonderde, in de revolutionaire jaren zestig van de vorige eeuw had ik geen oog voor zijn ideeën over verzet, uiteengezet in De mens in opstand (1951). In die tijd werd de politieke filosofie beheerst door het marxistisch geladen paradigma van de revolutie.

Al sinds de vroege jaren vijftig predikte zijn vriend Jean-Paul Sartre de totale revolutie. Het heden was ellendig en slecht, de bestaande maatschappij moest totaal veranderd worden. En deze ommekeer van alles moest een volledig nieuw begin van de mensheid inluiden. Sartre geloofde dat die nieuwe tijd met het communisme zijn beslag zou krijgen. Dit was het hoge doel dat de mensheid moest nastreven, zo hoog zelfs dat de meest lage en abjecte middelen ervoor mochten worden ingezet. De toenmalige Sovjet-Unie zou hiernaar op weg zijn. Zeker, Sartre ontkende niet dat er strafkampen bestonden in wat later de Goelag Archipel zou gaan heten. Maar in naam van de gelukkige toekomst die er zeker zou komen, moest men daar niet te lang over zeuren. Ook het kapitalisme kende tenslotte veel gebreken, die bovendien blijvend waren.

En er waren, vond ik ook, voorbeelden van geslaagde revoluties die hielpen om een blik in de stralende toekomst te werpen: het China van Mao, het Cuba van Castro en ook nog steeds het reëel bestaande socialisme in de Sovjet-Unie. Sartre geloofde hier hartstochtelijk in. Hij bezocht de drie landen en stak de loftrompet over hun bewind. De dissidenten die zich hier manifesteerden, zochten daarentegen hun inspiratie in de opstand van Camus. Maar ze werden nauwelijks gehoord in een tijd waarin alles draaide om revolutie. Ook niet door mij.
 

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden