Home Philip Zimbardo: ‘Een held worden, kun je leren’

Philip Zimbardo: ‘Een held worden, kun je leren’

Door Rein Gerritsen op 29 september 2016

Philip Zimbardo: ‘Een held worden, kun je leren’
Cover van 10-2016
10-2016 Filosofie magazine Lees het magazine

Philip Zimbardo werd wereldberoemd met zijn Stanford-gevangenisexperiment, waaruit bleek dat mensen door groepsdruk tot het ergste in staat zijn. Tegenwoordig laat de inmiddels 83-jarige hoogleraar zien hoe we die druk kunnen weerstaan.

Vrijdagvond 1 april 2016, 19.30 uur. Het gebouw ‘De Vereniging’ in Nijmegen stroomt vol. Veertienhonderd bezoekers drommen samen om hoogleraar Philip Zimbardo – de bedenker van het Stanford-gevangenisexperiment – aan het woord te horen. Deze keer vertelt hij geen verhaal over waarom mensen het kwade doen, maar vertelt hij geanimeerd waarom ze zich soms heldhaftig gedragen. ‘Een held worden kun je leren’, luidt zijn stelling.

Twee uur later is Zimbardo in de overvolle lobby druk bezig met een signeersessie. Opvallender is dat hij iedereen kort te woord staat, voor een minuut of nog langer. Op die manier zal lang niet iedereen aan de beurt komen voor zijn handtekening, gezien de lange rij die voor de schrijftafel staat. ‘Ik weet het, ik weet het’, verzucht hij. ‘Toch wil ik het zo persoonlijk doen, en de mensen weten dat ook. Mijn hele werkzame leven ben ik bezig geweest met wat ontmenselijking teweegbrengt, in gevangenissen, in de politiek en in internationale conflicten, maar nu wil ik mijn aandacht verleggen naar wat individuen, die mevrouw en die meneer, van hun leven vinden. Zo te zien stellen ze dat op prijs.’ Voor degenen die niet aan de beurt kwamen, ligt er een vooraf gesigneerde foto klaar, die vergezeld gaat van een warme handdruk.

In de twee dagen daarna staat de opleiding tot held, het Heroic Imagination Project, centraal bij de rechtenfaculteit van de Radboud Universiteit Nijmegen. Tijdens een pauze spreek ik met Zimbardo op het zonovergoten terras van het Grotius-gebouw. ‘Mensen worden niet zomaar een held’, zegt hij achter een sapje. ‘Ze kunnen wel leren om weerstand te bieden aan een ziek systeem of de omstandigheden.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer