Home Levenskunst Weekendlijstje: Levenskunst
Levenskunst

Weekendlijstje: Levenskunst

Kun je leren hoe je een goed en zinvol leven leidt? En kan de filosofie hierbij helpen? Vijf artikelen over levenskunst.

Door Cas van Driel op 12 augustus 2022

kind trap levenskunst foto Jukan Tateishi

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Een goed en zinvol leven

Wat is levenskunst? Volgens filosoof Joep Dohmen draait levenskunst om leren omgaan met jezelf en met de wereld. Het doel is om een zekere mate van autonomie en innerlijke vrijheid te bereiken, maar ook om het gevoel te krijgen dat je een goed en zinvol leven leidt. Hiervoor moeten we volgens Dohmen een authentieke levenshouding aannemen. Dat gaat niet vanzelf, maar vraagt om veel oefening en een vaak pijnlijke zelfanalyse. ‘Ik heb zowel mijn overmoed als mijn lafheid moeten beteugelen.’

Nieuwsgierigheid

‘De grootsheid van de menselijke geest schuilt in ons vermogen tot zelfreflectie,’ zegt psychotherapeut Irvin Yalom. Het zelfbewustzijn maakt ons nieuwsgierig en leidt ons naar kennis over onszelf en de wereld. Deze kennis is belangrijk om een zinvol leven te leiden. Maar Yalom ziet ook een gevaar: ‘Het zelfbewustzijn kan angst opwekken die verdere zelfontdekking afremt. De weg naar het goede leven vereist daarom een blik op het ergste.’

Wees een vagebond

We moeten meer leven als een vagebond, stelt cultuurhistoricus Léon Hanssen. Dat betekent volgens Hanssen niet dat iedereen op straat moet gaan wonen, maar wel dat je moet proberen om jezelf te onttrekken aan de manipulatie die inherent is aan ons systeem. Een vagebond, stelt hij, ‘biedt tegenwicht tegen het uitgetekende pad en bezit het vermogen om radicaal nee te zeggen’. De ontregeling die je hiermee veroorzaakt leidt tot een vorm van ‘magisch denken’: een nieuw bewustzijn over je plaats in de cultuur en wat je belangrijk vindt in je leven.

Het leven is geen verhaal

In de westerse opvatting van levenskunst wordt het leven vaak gezien als een reis met een zekere bestemming. Boeddhistische en taoïstische denkers zijn daarentegen wars van doelmatig streven, schrijft filosoof Jeroen Hopster. In hun ogen is het leven geen reis en houden we onszelf voor de gek door er een plot aan op te leggen. ‘In zoverre we kunnen spreken van een “bestemming” ligt die volgens de oosterse levenskunst in het hier en nu: in de ervaring op onze plaats te zijn in het heden.’

Onverstoorbaar zijn

Hoe ga je om met tegenslag en verdriet? Door onverstoorbaar te blijven, adviseerde de Romeinse filosoof Epictetus. Hij geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Stoa: een toonaangevende levensbeschouwing in de eerste eeuwen van onze jaartelling. ‘Niet de dingen zelf maken de mensen van streek, maar hun denkbeelden er over,’ schreef Epictetus. Als we onze gemoedstoestand laten afhangen van dingen waar we geen grip op hebben, dan verliezen we volgens hem onze vrijheid.

Relevante berichten

‘John Stuart Mill streefde naar geluk met depressie tot gevolg’
‘John Stuart Mill streefde naar geluk met depressie tot gevolg’
Levenskunst

‘John Stuart Mill streefde naar geluk met depressie tot gevolg’

We vinden het de gewoonste zaak van de wereld om zoveel mogelijk geluk te willen voor zoveel mogelijk mensen. Maar zonder John Stuart Mills Utilitarianism (1861) zouden we daar niet zo van overtuigd zijn. Naar aanleiding van de nieuwe Nederlandse vertaling spreken we met vertaler Thomas Nys over de historische achtergrond van deze geluksfilosofie: ‘We hebben niets aan het maximaliseren van geluk als mensen niet ook het vermogen ontwikkelen om geraakt te worden.’

Lees meer
Tim Fransen: ‘Humor biedt een ander perspectief op ons onvermijdelijke falen’
Tim Fransen: ‘Humor biedt een ander perspectief op ons onvermijdelijke falen’
Levenskunst

Tim Fransen: ‘Humor biedt een ander perspectief op ons onvermijdelijke falen’

In zijn nieuwe cabaretvoorstelling De mens en ik concludeert cabaretier en filosoof Tim Fransen (1988) dat we niet gemaakt zijn voor morele perfectie. Maar dat is geen reden om bij de pakken neer te zitten.

Lees meer
Elke Wiss vraagt zich af wat het verschil is tussen probleem en uitdaging
Elke Wiss vraagt zich af wat het verschil is tussen probleem en uitdaging
Levenskunst

Elke Wiss vraagt zich af wat het verschil is tussen probleem en uitdaging

Menig zelfhulpgoeroe scandeert deze zin er lustig op los. Maar wanneer is iets een probleem en wanneer een uitdaging, vraagt Elke Wiss.

Lees meer
‘De Stoa is geen zelfhulp, maar een manier van leven’
‘De Stoa is geen zelfhulp, maar een manier van leven’
Levenskunst

‘De Stoa is geen zelfhulp, maar een manier van leven’

Op zaterdag 9 april vond de eerste Nederlandse Stoicon-X plaats in Den Haag. Op het internationale event rondom de stoïcijnse filosofie spraken schaatskampioen Mark Tuitert en de filosofen Dennis de Gruijter en Pablo Lamberti over hun toepassing van de klassieke levenskunst. In Amerika draait de Stoa vaak om individueel succes, in plaats van om nederigheid. Hoe was dat op deze avond?

Lees meer