Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 12/2016

Hartmut Rosa: ‘Ook ik leid natuurlijk een haastig leven’

Elma Drayer
Journalist

De onthaastingsgoeroe, zo wordt Hartmut Rosa ook wel genoemd. De huidige versnelling leidt volgens hem tot vervreemding van de wereld, tot een burn-out. ‘Resonantie is wat er gebeurt als je wél contact met de wereld voelt.’

Lange rijen staan er deze zaterdagmiddag op het pleintje voor de Waalse kerk, hartje Amsterdam. Het opvallend jonge publiek is afgekomen op het optreden van de Duitse socioloog Hartmut Rosa, een innemende, jeugdig ogende vijftiger in een donkerblauwe V-halstrui. Na zijn lezing – uit het hoofd en in zangerig Engels – neemt hij verlegen lachend het minutenlange applaus in ontvangst. 

De volgende ochtend kan hij er nauwelijks over uit. ‘Soms gebeurt het’, zegt hij, ‘dat je werkelijk contact hebt met de mensen voor wie je spreekt, dat je boodschap werkelijk bij ze resoneert. Het voelde gisteren als een dialoog, niet als een monoloog.’

Rosa, hoogleraar aan de universiteit van Jena, tracht in zijn boeken een wijdverbreid fenomeen te duiden: het tijdgebrek waaronder we collectief lijken te lijden, de haast waarmee wij ons door het leven spoeden, de moderne mantra van druk, druk, druk. Hij blijft niet steken in cultuurgesomber; uitzicht bieden wil hij ook. ‘Ik ben ervan overtuigd’, zegt hij, ‘dat we een nieuw antwoord moeten vinden op de vraag naar het goede leven. “Zoek het zelf maar uit” is geen antwoord.’

In eigen land geldt hij inmiddels als een soort onthaastingsgoeroe – overigens niet tot zijn genoegen. ‘Ik wil helemaal geen goeroe, coach of zelfhulpboekenschrijver zijn. En ik heb niks met slow cooking en zo. Kijk, ik ben niet principieel tegen snelheid. Een trage internetverbinding vind ik net zo irritant als ieder ander. Ook ik leid natuurlijk een haastig leven. Sterker: ik kan het verschijnsel zo goed bestuderen omdat ik het uit eigen ervaring ken. Ik heb mijn theorie ontwikkeld vanuit de praktijk, en niet andersom.’

U schrijft dat bezorgdheid over de versnelling van het maatschappelijk leven niks nieuws is.
‘Je vindt zulke cultuurkritiek inderdaad al bij Shakespeare, die Hamlet laat zeggen: Time is out of joint. Ook schrijvers en denkers als Rousseau, Goethe, Baudelaire en Thomas Mann maakten zich zorgen. Karl Marx en Friedrich Engels schreven in Het Communistisch Manifest: al het bestaande verdampt. Dus ja, het gevoel dat de wereld versnelt is al heel lang een constante.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden