Confucius "Regeren door middel van de deugd kan vergeleken worden met de Poolster; hij blijft op zijn plaats en de menigte sterren volgt hem."

Confucius, oorspronkelijk Meester Kong, is de grondlegger van wat later het confucianisme is gaan heten. Centraal in de leer staat de moraal, zowel tussen mensen als binnen de structuur van de staat. Zijn ideeën over familiaire relaties trekt Confucius door naar de samenleving als geheel. Leiderschap kan volgens hem alleen worden uitgeoefend door medemenselijkheid (ren). Een politiek leider moet volgens Confucius niet preken over deugdzaamheid, hij moet het zelf in de praktijk brengen. Door het goede voorbeeld te geven en de fatsoenlijkste persoon in het land te zijn, zullen zijn onderdanen de vorst gehoorzamen. ‘Regeren door middel van de deugd kan vergeleken worden met de Poolster; hij blijft op zijn plaats en de menigte sterren volgt hem.’

Dat deugden aan te leren zijn, is één van de uitgangspunten van het confucianisme. Ze kunnen doorgegeven worden van vader op zoon en van heerser op onderdanen. Onderling respect en het in ere houden van traditionele omgangsvormen en rituelen staan hierbij centraal. De leer van Confucius heeft voornamelijk een praktische inslag: de opgave voor ieder individu is om in het hier en nu een goed mens te worden. Met metafysische vraagstukken houdt Confucius zich dan ook niet graag bezig.

De status die Confucius heeft in de Oosterse filosofie kan worden vergeleken met de rol van Socrates in de westerse filosofie. Beide stamvaders beweren niet dat ze de waarheid in pacht hebben. Sterker nog, ze trekken hun eigen kennis voortdurend in twijfel en waarschuwen hun leerlingen voor hoogmoedigheid. Ook zijn ze kritisch op diegenen die wel menen de waarheid te kennen. ‘Bezit ik kennis? Nee, die bezit ik niet.' is een uitspraak die aan Confucius wordt toegeschreven.

In De Gesprekken zijn 499 uitspraken die aan Confucius worden toegeschreven verzameld. Deze zouden overgeleverd zijn door zijn leerlingen. Maar de precieze herkomst ervan blijft onduidelijk.

VIDEO'S

Confucius - The School of Life

 

 

Opmerkelijk

Over Confucius is in 2010 een film gemaakt: Kong Zi.