Home IJzeren Lijst IJzeren Lijst 5. Meditaties van René Descartes
IJzeren Lijst

IJzeren Lijst 5. Meditaties van René Descartes

Door Alexandra van Ditmars op 26 augustus 2014

IJzeren Lijst 5. Meditaties van René Descartes

‘Ik denk, dus ik ben’. Dankzij deze woorden werd de Franse filosoof René Descartes (1596-1650) een van de meest geciteerde filosofen. Hij kwam tot deze conclusie in zijn Meditaties (1641), waarmee hij op nummer vijf van de IJzeren Lijst staat. In het werk vraagt Descartes zich af hoe er een fundament te vinden valt voor betrouwbare kennis. Om dat punt te vinden beoefent hij de omgekeerde weg: hij begint eerst maar eens aan alles te twijfelen.

Toen Descartes in 1639 aan zijn Meditaties begon woonde hij al zo’n tien jaar in Nederland, waar hij de meeste van zijn ideeën ontwikkelde. Hij begint zijn Meditaties met het voornemen dat hij voor één keer in zijn leven ‘zijn geloofsovertuigingen zou zuiveren van alles wat twijfelachtig is’. Het was hem opgevallen dat veel dingen die hij zeker dacht te weten, later toch niet zo zeker bleken te zijn. Daarom besluit hij alles welbewust in twijfel te trekken, om vervolgens te kijken wat er nog overblijft.

De nadruk bij deze sceptische methode ligt op het rationalisme, waarbij zintuiglijke kennis als onbetrouwbaar wordt gezien, en enkel verstandelijk denken ware kennis kan opleveren. Waar het in de Renaissance nog heel gebruikelijk was de wereld emoties, doelmatigheden en intelligentie toe te schrijven, ‘mechaniseert’ Descartes met zijn filosofie juist het wereldbeeld. Hij stelt dat je door middel van het stap voor stap ontleden van kennis tot zekere uitspraken kan komen – een methode die wij nu wetenschappelijk noemen. Hierdoor wordt Descartes vaak gezien als vader van de moderne wijsbegeerte en moderne wetenschap.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.