Home ‘Zelfs Kaïn was kwetsbaar’

‘Zelfs Kaïn was kwetsbaar’

Door Hannah Achterbosch op 24 december 2020

‘Zelfs Kaïn was kwetsbaar’
Cover van 01-2021
01-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Alain Verheij, schrijver van het boek Ode aan de verliezer, vindt dat we meer oog moeten hebben voor de Abels van onze tijd.

Beeld Martin Dijkstra

Wat kan ik weten?

‘Door technologische vooruitgang hebben we veel meer naasten gekregen. Dat roept de vraag op of we nog wel willen en kunnen weten hoe het met onze naasten gaat. Al die andere mensen passen namelijk niet in je hoofd. Ik zoek naar een manier waarop we toch kunnen weten hoe het met anderen gaat. Bijbelverhalen, zoals het verhaal over de broers Kaïn en Abel, geven richting. God vraagt aan de oudste en sterkste broer, Kaïn, waar zijn broertje Abel is. Kaïn antwoordt: “Ben ik mijn broeders hoeder?” Deze vraag gaat ook over willen weten hoe het met de ander gaat, over zorg voor naasten.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Wat moet ik doen?

‘Onze aandacht gaat automatisch naar de winnaars, maar het is de moeite waard om die te verleggen naar de verliezers. Kaïn staat symbool voor succes en overleving. Hij is diegene die in de geschiedenisboeken terechtkomt en alle aandacht opeist, terwijl Abel jong sterft – hij wordt gedood door Kaïn. Een verliezer als Abel heeft dus een ander nodig om zijn verhaal te vertellen. Bijbelschrijvers gaven Abel een stem. Ook nu moeten wij er actief voor kiezen om de verhalen te vertellen van mensen en andere schepsels die niet gehoord worden of niet kunnen spreken.’

Wat mag ik hopen?

‘Ik hoop dat Abel en Kaïn zich met elkaar zullen verzoenen. De bijbelschrijvers laten Kaïn als de bad guy achter, in plaats van dat ze hem de hoofdrol geven in het verhaal. In bijbelverhalen heeft tirannie – in dit geval Kaïn – niet het laatste woord. Dat geeft ons de hoop dat datgene waar je het allerbangst voor bent uiteindelijk zal verdwijnen. De Bijbel kijkt daar vrij lineair naar – als het nog niet goed is, dan is het niet het einde. Als je besluit om op die manier te kijken, werk je mee aan de waardigheid van Abel en heb je oog voor het kwetsbare.’

Wat is de mens?

‘Zelfs Kaïn heeft de bescherming nodig van God. Onder de mensen blijven ook de winnaars altijd kwetsbaar. De mens zal nooit God worden, zoals Harari in Homo Deus voorspelt. We zijn tot heel veel in staat, maar met de absolute macht en onkwetsbaarheid van een God kan een mens niet omgaan. Wat de mens is, vraagt telkens om een nieuwe lezing van de Bijbel. Onze kennis verandert voortdurend, maar Kaïn en Abel zijn er elke keer opnieuw.’

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer