Home Levenskunst ‘Een goede vriend houdt afstand’
Levenskunst

‘Een goede vriend houdt afstand’

Door Mike Vestering op 16 november 2026

‘The travelling companions’, olieverfschilderij door Augustus Egg uit 1862 vriendschap vriend vrienden vriendinnen vriendin
‘The travelling companions’, olieverfschilderij door Augustus Egg uit 1862

Schrijver Saskia Kalb pleit voor meer afstand in vriendschapsrelaties. ‘Laat de ander het mysterie zijn dat hij verdient te zijn.’

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? Je bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Een van de mooiste vriendschappen die schrijver Saskia Kalb ooit had was met haar hond Fantomas, die ze uit een bloedheet asiel in Italië haalde. Ze had eigenlijk geen plek in huis, maar hij was al zeven jaar alleen. ‘Fantomas en ik voerden geen diepe gesprekken, maar waren intens gelukkig in elkaars gezelschap. Een vriend hoeft niet je therapeut, mentor en reddingsboei te zijn.’

Kalb schreef het boek Vriend, waarin ze pleit voor meer afstand in vriendschapsrelaties. ‘Afstand schept ruimte om naar elkaar toe te groeien,’ zegt ze. Videobellend vanuit haar huis vol honden in Frankrijk vertelt ze hoe we een betere vriend kunnen worden. ‘We denken vaak dat de beste vriendschap vrij van conflicten is, maar er is meer diepgang te vinden in leven met elkaars imperfecties.’

Saskia Kalb (1966) is econoom en auteur. Ze schrijft op het snijvlak van filosofie en psychologie over wat het betekent om mens te zijn in een veeleisende wereld. Ze woont in Frankrijk en schreef eerder De schoonheid van angst (2019) en De gelukkige neuroot (2022).

Wat is er mis met de heersende opvattingen over vriendschap? 
‘Tegenwoordig lijken er nog maar twee soorten vrienden te bestaan. Aan de ene kant heb je de “fastfoodvriend”: met hem is het gezellig maar oppervlakkig. Aan de andere kant bestaat er al sinds de oudheid het idee van de ideaalvriend, die volgens de Griekse filosoof Aristoteles altijd aardig, deugdzaam en begripvol moet zijn. We denken vaak over vriendschap in deze uitersten.

De heersende gedachte op sociale media is: hoe meer vrienden, hoe beter. Maar die veelheid aan fastfoodvrienden leidt juist tot minder verbondenheid, want we hebben met hen alleen maar oppervlakkig contact. Daarnaast leert het kapitalisme ons dat we een kapotte schoen beter kunnen vervangen dan proberen te repareren. Zo zijn we vriendschappen ook gaan zien: zodra er wrijving ontstaat, is de ander niet langer een ideaalvriend, en vervangen we de hele vriendschap.’

Even tussendoor …

Meer lezen over filosofie en levenskunst? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:

Ontvang wekelijks de beste artikelen van Filosofie Magazine en af en toe een aanbieding.

Hoe ziet een goede vriendschap er dan wel uit? 
‘Een vriend is geen product dat je kunt vervangen als het stuk gaat, maar hij is ook niet altijd perfect. Ik ben zelf ook weleens moe, ziek of in een slechte bui. Als we perfectie verwachten, wordt het moeilijk om zulke momenten bij anderen te verdragen. Een vriend is iemand voor wie jouw bestaan ertoe doet en die jou de vrijheid geeft om anders en imperfect te zijn. Om die vrijheid te kunnen geven, moet je tussen jezelf en je vriend afstand laten.’ 

Maar is afstand houden niet juist koud en onpersoonlijk? 
‘Afstand en afstandelijkheid zijn verschillende dingen. Afstand draait om respect en empathie, afstandelijkheid is eerder een gebrek aan betrokkenheid en loyaliteit. Stel dat je het in een discussie niet eens bent met je vriend. Wanneer je absoluut diens mening wil veranderen, houd je hem in een wurggreep: je eist dat hij zijn overtuiging opoffert voor jullie vriendschap. Het is respectvoller om op afstand steun te bieden dan om de autonomie van de ander aan te tasten. Zelf bemoei ik me ook te snel met de problemen van mijn vrienden, maar het zou deugdzamer zijn om dat niet te doen. Je hoeft pas in te grijpen als je vriend daarom vraagt, of als je ziet dat iets ontspoort.

Hier in Frankrijk gebruiken ze het concept jardin privé: je hoofd is als een privétuin, waar je vrij bent om ongezien je eigen gedachten te denken en je eigen gevoelens te voelen. Als je iets geheim wilt houden, mag de ander niet duwen en trekken om dat los te krijgen. Je hebt het recht om naakt rond te struinen in je privétuin. We moeten leren om rekening te houden met de privétuin van onze vrienden. Dat betekent soms dat je je mond houdt als je het met iemand oneens bent.’

Kunnen we onze vrienden dan wel echt leren kennen? 
‘Nee, en dat moeten we ook niet willen. Laat de ander het mysterie zijn dat hij verdient te zijn. Fantomas hoefde mij niet te begrijpen om mijn vriend te zijn, en vice versa. Hij was er gewoon, zonder oordeel of bijbedoelingen. Hij leerde me dat woordeloos vertrouwen meer verbondenheid kan geven dan bemoeienis. Je hoeft iemand niet te begrijpen om een betekenisvolle relatie te hebben.’ 

Worden we door vriendschap betere mensen?  
‘Ja, want we houden het niet vol zonder vrienden. Iedereen heeft ankers nodig. En die egoïstische drijfveer zorgt er ook voor dat we betere vrienden worden. Omdat we nu eenmaal vrienden nodig hebben, worden we gedwongen om met andere mensen om te gaan, met andere opvattingen. In de confrontatie met de ander leer je jezelf en je gebreken kennen, en vervolgens kijk je vanuit je eigen tekortkomingen op een nieuwe manier naar je vrienden. Wanneer je je gebreken leert kennen, heb je meer ruimte en begrip voor die van anderen.’ 

Vriend. De kunst om minder van elkaar te verwachten
Saskia Kalb
Noordboek
200 blz.
€ 22,90

Loginmenu afsluiten