Markus Gabriel “De wereld bestaat niet; eenhoorns wél!”

‘Begripskunstenaar’ Markus Gabriel is het rijzende – en reizende – talent onder de G8-denkers. In 2009 werd hij Duitslands jongste filosofiehoogleraar en in 2013 bereikte hij met zijn boek Warum es die Welt nicht gibt (Waarom de wereld niet bestaat) ook het grote publiek. Gabriel is een kosmopoliet: in zijn korte carrière als professor had hij al aanstellingen in Berkeley, Rio de Janeiro, Aarhus, München, Lissabon, Toulouse, Parijs, Napels en Florence. Behalve Duits spreekt hij vloeiend Engels, Frans, Portugees, Italiaans en Spaans; ook beheerst hij Chinees, Latijn, oud-Grieks en bijbels Hebreeuws.

In zijn boek Waarom de wereld niet bestaat? verdedigt Gabriel de stelling dat alles bestaat - inclusief eenhoorns - maar juist de wereld niet. Volgens Gabriel is de wereld immers de totaliteit van alle dingen, het allesomvattende. Dit grootste geheel kan niet bestaan omdat het niet in een grotere context bestaat. Want alleen in een context kunnen dingen bestaan, aldus Gabriel.

Sterker nog: de wereld is niet eens denkbaar. Want op het moment dat je aan de wereld denkt, bestaat daar al iets buiten: het feit dat je aan de wereld denkt. Daarom, vindt Gabriel, zijn alle wereldbeelden even ondeugdelijk. Of het nu een theïstisch wereldbeeld is (alles is te herleiden op God), of een materialistisch wereldbeeld (alles bestaat uit materie), geen van beide kloppen ze – althans, in zoverre zij zich uitspreken over de wereld als geheel. 'Wereldbeelden zijn slechts uitingen van angst voor de oneindigheid', aldus Gabriel.

Verdrinken we dan niet in een poel van eindeloze betekenisloosheid? Integendeel. Die oneindige hyperchaos biedt juist troost, en een oneindig aantal manieren om je leven zin te geven volgens Gabriel. 'We moeten af van het idee dat alles verbonden is. Pas dan kunnen we onszelf omarmen als de vrije autonome mensen die we zijn. We worden door niets anders anders bepaald, dan onszelf. We zijn misschien alleen, maar met een oneindig aantal mogelijkheden die het waard zijn om te ontdekken.'

VIDEO'S

TEDx talk (2013) waarin Gabriel uitlegt waarom de wereld niet bestaat:

Opmerkelijk

Gabriel kreeg op 29-jarige leeftijd een aanstelling als hoogleraar aan de Universiteit van Bonn: daarmee was hij de jongste filosofieprofessor van Duitsland.