Home Taal Manon Uphoff: ‘Taal is een construct waar je aan kunt morrelen’
Taal

Manon Uphoff: ‘Taal is een construct waar je aan kunt morrelen’

Manon Uphoff (59) is schrijver, scenarist en beeldend kunstenaar. Vallen is als vliegen (2019) is haar nieuwste boek.

Door Carolien van Welij op 15 juli 2022

Manon Uphoff: ‘Taal is een construct waar je aan kunt morrelen’ beeld Maarten Noordijk
Cover van 07/08-2022
07/08-2022 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

‘Ik was net moeder geworden en ging literatuurwetenschap studeren. De zorg voor een baby – heel fysiek, heel fijn en nabij – riep allerlei vragen bij me op. Wat betekent het om moeder te zijn? Met welke ideeën over moederschap ben ik grootgebracht, en kloppen die? Wat ervaar ik zelf en hoe kan ik daar woorden aan geven?

Tijdens mijn studie kwam ik in aanraking met het werk van Luce Irigaray en Julia Kristeva. Deze feministische denkers stellen dat onze taal opereert binnen een cultureel systeem vol machtsstructuren. Irigaray en Kristeva zoeken aan de “achterkant” van de taal naar openingen: hoe kun je de taal openbreken om ruimte te maken voor verschijnselen, gebeurtenissen, ervaringen en geschiedenissen die binnen het huidige systeem onzegbaar zijn? Het ontroerde me dat er filosofen zijn die zich met deze kwesties bezighouden. Ik heb altijd gevoeld dat ik extra werk zou moeten verzetten om de dingen die ik wilde vertellen in taal te vangen. Irigaray en Kristeva laten zien dat wij mensen dat mogen doen. Taal is geen goddelijke influistering, taal is een construct, en daar kun je aan morrelen.

Het was alsof ik aan het rennen was in een labyrint en ineens licht zag schijnen. Dáár moet ik heen, en dan is er een plek “buiten” deze taal. Ik heb altijd veel gelezen, maar toch was er in mijn persoonlijke geschiedenis sprake van een zekere knechting door een taal die hoort bij een patriarchaal systeem. Nu zag ik: er is een plek waar ik naartoe kan, een plek waar ik niet meer gevangenzit in die taal. Ik kan gangen graven in het rotsenstelsel van de taal. En dan wordt de taal mijn instrument – een levend, organisch instrument, dat verbonden is met het lichaam.’

Relevante berichten

‘Doorbreek hokjesdenken: leer je eigen vooroordelen inschatten’
‘Doorbreek hokjesdenken: leer je eigen vooroordelen inschatten’
Taal
Voor leden

‘Doorbreek hokjesdenken: leer je eigen vooroordelen inschatten’

Dilara Bilgiç, schrijver en misschien wel de jongste filosoof van Nederland, heeft een missie: zich ontworstelen aan het hokjesdenken. En daarvoor moet je eerst een streep zetten door alle labels die we op mensen plakken.

Lees meer
Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Taal zegt niets, maar doet iets’
Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Taal zegt niets, maar doet iets’
Taal

Hoofdredacteur Coen Simon: ‘Taal zegt niets, maar doet iets’

Iets meer dan dertig jaar geleden schreef ik met potlood mijn eerste krabbel in de kantlijn van een filosofisch werk. ‘Prachtig’ noteerde ik achter stelling 2.0232 in de Tractatus Logico-Philosophicus van Ludwig Wittgenstein. De stelling, nog in de vertaling van Willem Frederik Hermans, was een van die raadselachtige zinnen die… Read More

Lees meer
Wat woke betekent
Wat woke betekent
Taal
Voor leden

Wat woke betekent

U bedoelde het zo goed, en toch trapt u op woke tenen. Het zou al helpen als u weet wat ‘woke’ betekent. Filosoof, dichter en vertaler Bas Belleman wil met een verklarende woordenlijst het vuur niet verder opstoken. ‘Woke is een instrument om te denken.’ Beeld Nanne Meulendijks Dit stuk… Read More

Lees meer
Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’
Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’
Taal

Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’

Wittgensteins Tractatus reisde met acteur Bo Tarenskeen mee van de ene opleiding naar de andere, zoals Wittgenstein zelf zijn Tolstoj meedroeg door de loopgraven. Nu is er een elfdelige voorstelling over de illustere Oostenrijkse filosoof. ‘Ik spreek dóór hem in deze tijd.’ Beeld Merlijn Doomernik Probeer je een voorstelling te maken… Read More

Lees meer