Incommensurabiliteit

‘Incommensurabiliteit’ betekent ‘onvergelijkbaarheid’. De term is afgeleid van het Latijnse incommensurabilis, dat ‘zonder gedeelde maatstaf’ betekent.

Het begrip incommensurabiliteit wordt veel gebruikt in de wetenschapsfilosofie van Thomas Kuhn (1922-1996). Volgens Kuhn vindt er in de wetenschap eens in de zoveel tijd een revolutie plaats, waarna alle daarvoor vergaarde kennis in een nieuw daglicht komt te staan. Zo’n nieuw wetenschappelijk denkkader noemt hij een paradigma. Paradigma’s kunnen dezelfde verschijnselen beschrijven, maar doen dat vanuit dusdanig verschillende uitgangspunten, aannames en methoden dat ze onderling onbegrijpelijk en dus niet met elkaar te vergelijken zijn.