Jeroen Hopster
Redacteur Filosofie Magazine, aio & journalist

We kennen het verongelijkte kapucijnaapje van Frans de Waal: boos gooit die zijn komkommer weg, omdat z’n buurman een veel lekkerder druif krijgt. Al meer dan tien miljoen keer werd het filmpje bekeken. De filosofische lezing die de Waal eraan verbindt is dat primaten een basaal rechtvaardigheidsgevoel hebben. De bouwstenen van de moraal, zo lijkt het, zijn niet beperkt tot de menselijke soort.


Primatologen, hersenwetenschappers, psychologen en antropologen schetsen de laatste jaren een steeds verfijnder beeld van het ontstaan van de moraal. En dat beeld roept filosofische vragen op. Belichamen onze rechtvaardigheidsprincipes objectieve idealen, of reflecteren zij vooral onze geëvolueerde voorkeuren? En als dat laatste het geval is – onze waarden zijn de talige voortzetting van een apenmoraal – geeft dat dan aanleiding om onze waarden te herzien, en op een meer rationele leest te schoeien?  
 
Met de onderzoeksgroep ‘Evolutionary Ethics’ doe ik onderzoek naar de oorsprong en fundering van de moraal. Maar ook naar de toepassing van ethische principes, in het licht van recente wetenschappelijke ontdekkingen. Voor welke morele keuzes plaatsen razendsnelle ontwikkelingen in de menselijke biologie – van epigenetische overerving tot CRISPR – ons? Zijn wij evolutionair behept om de collectieve uitdagingen van deze tijd, zoals klimaatverandering, aan te gaan?

Wie filosofeert staat open om kennis uit verschillende vakgebieden te integreren. Maar tegelijkertijd beschikt de filosoof over een gezonde dosis scepticisme: de bestaande consensus of status quo wordt niet gedachteloos aanvaard. Filosofie is, in die zin, een strijd tegen vanzelfsprekendheid. Een waarheid spreekt nooit 'vanzelf' of 'voor zich'; een waarheid spreekt bij monde van ons goed geinformeerde, kritische verstand. Hieronder een 'abecedarium' van thema's waarover ik filosofeer:
 

Affordances 
Boeddhisme 
Collectieve intelligentie
 
Dromen 
Empathie
Fortuna 
Grote vragen 
Humanisme 
Intuïties
Jonge historici 
Kunst 
Liefde
Mens-machine  
Neuroreductionisme 
Ontstaansverhalen
Prehistorie 
Qualia 
Rusland 
Stephen Jay Gould 
Toeval
Utopia
Voetbalverkiezingen
Wittgenstein
X-phi 
Y-generatie
Ziel