Boekenkast oktober 2026

Welke zijn bedreigender voor onze gezondheid, mentale of fysieke klachten? In Lingua schrijft Desiderius Erasmus (1466-1536) waarom beide niets voorstellen vergeleken met de grootste kwalenbron van allemaal: de tong. Daarmee verdraaien we de waarheid of verkondigen we onzin. Met anatomie en filosofie gaat Erasmus ‘de onstuimigheid waarmee tongen alles in de vernieling brengen’ te lijf. Een vermakelijk en goed leesbaar boek voor wie zijn ‘tolk van het hart en het verstand’ juist wil gebruiken.

Lingua. Dat is de tong
Desiderius Erasmus
vert. John Piolon
Ad. Donker
260 blz.
€ 19,95

Wanneer is je bezit echt van jou? Dat klinkt als een eenvoudige vraag, maar historicus Nicholas Mulder laat zien dat er een lange geschiedenis van strijd achter schuilgaat. In Macht en eigendom toont hij hoe bezit telkens opnieuw wordt afgenomen en herverdeeld. Dit uitgebreide overzichtsboek beschrijft de essentiële rol van onteigening voor veel van de belangrijkste gebeurtenissen uit de moderne geschiedenis, van het afschaffen van de slavernij tot de oorlog in Oekraïne.

Macht en eigendom. Een mondiale geschiedenis van onteigening
Nicholas Mulder
vert. Fred Hendriks
Alfabet
872 blz.
€ 39,99

Lang werd tekenen gezien als een vorm van filosofische waarheidsvinding: wie tekent, probeert de essentie van iets te vatten in een paar lijnen. Maar voor de filosofen en tekenaars die cultuurfilosoof Stéphane Symons in dit mooie boek onderzoekt, werkt het andersom: de kunstenaar zoekt niet naar reeds bestaande betekenissen, maar probeert zich creatief te verhouden tot de chaotische werkelijkheid. ‘Met elke lijn of cirkel openen zich nieuwe en onverwachte uitwegen voor onze gevoelens en gedachten.’

Filosofie van het tekenen
Stéphane Symons
Lannoo Campus
184 blz.
€ 13,99

Lees een paar woorden – ‘Een koning stapt na tien jaar aan boord van het schip dat hem thuis moet brengen’ – en je hebt je stoel en kamer al verruild voor een andere werkelijkheid, de wereld van het verhaal. Het moet een openbaring zijn geweest toen mensen ontdekten dat woorden niet alleen dienen om dingen te benoemen of je zin te krijgen, maar je ook kunnen ontvoeren, schrijft essayist Piet Meeuse in Het hele verhaal. In negentien fijn geschreven essays vraagt hij zich af wat verhalen precies zijn.

Het hele verhaal. Over het vertellen, de verteller en de vertelling
Piet Meeuse
Athenaeum
224 blz.
€ 24,99

Kun je AI gebruiken om over je break-up heen te komen of om een overleden dierbare te rouwen? En als dat raar klinkt, waardoor komt dat dan precies? In dit boek bespreekt filosoof Kris Goffin de ethische gevolgen van zijn gesprekken met een chatbot die een geliefde nadoet én zijn eigen tegenstrijdige gevoelens daarbij. Op die manier probeert hij te ontdekken wat we zoeken in menselijke relaties. Als een chatbot je troost kan bieden, waarom zou dat dan verkeerd zijn?

Mijn ex is een chatbot. Over emotionele AI
Kris Goffin
Letterwerk
72 blz.
€ 19,99

Een waanzinnig geworden held die zijn gezin om het leven brengt, een vrouw die verlaten wordt en daarom haar kinderen vermoordt, een man die zijn broer diens eigen kinderen serveert – de tragedies van de stoïcijn Seneca (ca. 4 v.Chr.-65) hebben nogal onstoïcijnse onderwerpen. Daarom werden ze vaak buiten beschouwing gelaten. Filosoof en Stoa-kenner Michiel Buis sloeg ze toch open en vond tussen de ellende en het geweld allerlei levenslessen om beter om te gaan met tegenslag.

Onvolmaakt leven. Seneca’s tragedies en het stoïcijnse denken
Michiel Buis
Boom
256 blz.
€ 24,90

‘De taal verwelkomt iedereen die haar spreekt, die haar liefheeft, met een accent, soms met fouten en aarzelingen,’ schrijft de Frans-Marokkaanse bestsellerauteur Leïla Slimani. Helaas doen mensen dat niet altijd: wie een accent heeft, sluiten we buiten als vreemdeling. In een mooi klein essay schrijft Slimani over de vele talen van haar jeugd – Frans, Arabisch, Darija, Berbers, Duits – en over haar droom van een gelukkig leven in een land waar vele talen door elkaar lopen.

De woorden van de ander. Een pleidooi voor verbinding
Leïla Slimani
vert. Gertrud Maes
Wereldbibliotheek
80 blz.
€ 17,99

Hoe werd een verbannen Amsterdammer een van ­Europa’s radicaalste denkers? In Spinoza. Een Haags portret schetst kenner Wiep van Bunge hoe Baruch Spinoza’s unieke filosofie van vrijheid, rede en verdraagzaamheid kon ontstaan binnen de religieuze en politieke onrust van de zeventiende eeuw. Deze biografie werpt een ander licht op de wereldberoemde filosoof door hem met beide voeten op de Nederlandse grond te plaatsen als bewoner van Den Haag.

Spinoza. Een Haags portret
Wiep van Bunge
Boom
240 blz.
€ 24,90

Draai je ‘Roma’ om, dan krijg je ‘Amor’, de god van de liefde. Van die woordspeling maakt Goethe (1749-1832) graag gebruik, als hij in Romeinse elegieën zowel de stad als de liefde bezingt. De dichter – dan in de ban van zijn latere vrouw Christiane – brengt oude mythen schitterend samen met het alledaagse, zoals een krakend liefdesbed en een blaffende hond. Ondertussen zinderen deze vierentwintig gedichten van het geluk: Wat een zaligheid, veilig zoenen uit te wisselen,/ adem en leven vloeien gevend en nemend ineen.

Romeinse ­elegieën
Johann Wolfgang von Goethe
vert. Mieke de Vos
Boom
144 blz.
€ 24,90

‘Als de domheid niet sprekend op vooruitgang, talent, hoop of verbetering zou lijken, zou niemand dom willen zijn,’ zo ­citeert Robert Musil (1880-1942) tijdens een lezing losjes uit zijn grote werk De man zonder eigenschappen. Naast deze roman schreef de Oostenrijkse denker vele essays en voordrachten, waarvan een selectie nu in Nederlandse vertaling verschijnt. Of hij nu een snedige kritiek op het nazisme levert of de wiskunde beschrijft, Musils prachtige overpeinzingen zetten altijd aan tot verder denken.

Over de domheid. Essays en ­voordrachten
Robert Musil
vert. en inl. Jan Sietsma
ISVW Uitgevers
256 blz.
€ 24,95

Rechtvaardigheid vereist dat iedereen gelijk behandeld wordt. Maar hoe krijg je dat voor elkaar? Bernard Schlink, schrijver en rechtsfilosoof, onderzoekt rechtvaardigheid niet als een abstract ideaal, maar als een balans die – met de nodige inspanning – in concrete situaties bereikt kan worden. Soms kan een bestaand verschil ‘alleen door een ongelijke behandeling worden gecompenseerd’. Ondanks de vele praktische voorbeelden blijft het boek door de stijl theoretisch aandoen.

Rechtvaardigheid
Bernard Schlink
vert. Marcel Misset
Cossee
160 blz.
€ 19,99

Onze tijd wordt gekenmerkt door een verlangen naar almaar meer en beter: iedereen wil een gebeeldhouwd lichaam, vaak nieuwe kleren en elke avond heerlijk eten. Maar eindeloze groei is ziekelijk, beseft psycholoog Paul Verhaeghe na zijn kankerdiagnose. Niet voor niets loopt ons grenzeloze verlangen steevast tegen de grenzen van ons lichaam en onze planeet aan. Verhaeghe vervaardigt uit persoonlijke ervaring, wetenschap en filosofie een treffend pleidooi voor begrenzing.

Grenzeloos
Paul Verhaeghe
De Bezige Bij
216 blz.
€ 23,99