Home Weekendlijstje: Vrije tijd

Weekendlijstje: Vrije tijd

Door Robin Abbing op 03 december 2021

Weekendlijstje: Vrije tijd

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Vorige week vrijdag kondigde het demissionair kabinet een ‘avondlockdown’ af. Wat moeten we met onze tijd nu we na vijf uur niet meer naar de sportschool, de bioscoop of het café kunnen gaan? Heeft vrije tijd nog waarde als we niet vrij zijn om daarin te doen wat we willen? In dit weekendlijstje vijf filosofen over vrije tijd.

Het ritme terugvinden

In de huidige 24-uurs-economie deelt ieder zijn eigen tijd in. Veel mensen hebben flexibele werktijden, online winkels zijn continu open en door het internet lijkt de wereld altijd ‘aan’ te staan. Wat doet dat met onze tijdsbeleving? Filosoof Marli Huijer schrijft dat tijd pas zin en betekenis krijgt ‘als deze wordt gestructureerd door een ritme, met terugkerende motieven en een herkenbare maat’. Hebben we zo’n ritme misschien weer een beetje teruggekregen door de coronaregels?

Vrije tijd als mensenrecht

Volgens filosoof en jurist Irena Rosenthal is het recht op vrije tijd (art. 24) een fundamenteel mensenrecht. Vandaag de dag zien we vrije tijd vooral als een private bezigheid: in onze vrije tijd luieren we, winkelen we, kijken we Netflix en scoren we likes op social media. Maar in de oudheid, stelt Rosenthal, vond men vrije tijd juist cruciaal voor een gezonde deelname aan de politiek. Zo stelde Seneca dat mensen in hun vrije tijd kritisch naar zichzelf leren kijken. En alleen als je jezelf goed kent, kun je onrecht en machtsmisbruik op de juiste manier aankaarten in de politieke arena.

Lees hier over de acht mensenrechten die we volgens Irena Rosenthal nú nodig hebben.

Overprikkeld

Volgens filosoof Damon Young tast het drukke 21e-eeuwste leven onze beleving van vrije tijd aan. In zijn boek Afgeleid (2014) beschrijft hij hoe we op ons werk en daarbuiten voortdurend worden afgeleid door allerlei verschillende prikkels die onze aandacht opeisen, wat leidt tot een ‘oorlog om het territorium van onze geest’. Als we dan eenmaal vrij zijn, ploffen we apathisch neer voor de televisie of gaan we juist op zoek naar nóg meer prikkels. Dat is geen vrij leven, volgens Young: ‘vrije tijd wordt beroofd van al wat werkelijk creatief en constructief is – beroofd van ‘vrijheid’.’

Lees hier de voorpublicatie van Afgeleid van Damon Young.

Lege tijd

Tijd is een schaars product geworden en moet daarom ten volle worden benut, signaleert filosoof Joke Hermsen. In alle drukte verliezen we uit het oog hoe het is om niks te doen. ‘Leegte, rust en ledigheid zijn de angstaanjagende voorbodes van een tot mislukking gedoemd bestaan in de marges van de maatschappij’. Dat terwijl ook die tijd, ‘de ledige tijd’, minstens zo belangrijk is als volgepropte tijd. Even stilstaan en niks doen nodigt uit tot contemplatie – en dat is soms hard nodig.

Lees hier het artikel van Joke Hermsen over tijdsbesef in ons drukke leven.

Met pensioen

Bert Keizer moet met pensioen en overpeinst de eindeloze zee van tijd die zich voor hem uitstrekt. Wat moet hij met al die vrijgekomen tijd? Een nieuwe hobby oppakken? Die ene reis maken waar hij al zijn hele leven over droomt? Urenlang lezen? Het lijkt hem allemaal maar niks. Dan maar gewoon doorwerken. Of ‘doormodderen’, zoals het motto van Churchill luidde. Keep buggering on.

Lees hier de eerste column van Bert Keizer over zijn pensioen, en hier zijn tweede.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer