Home Weekendlijstje: vijf filosofen over vrouwenrechten

Weekendlijstje: vijf filosofen over vrouwenrechten

De Argentijnse senaat heeft vorige week na een twaalf uur durend debat een wet aangenomen die abortus legaliseert. Het is een overwinning voor Argentijnse vrouwenrechtenbewegingen. Maar in andere landen, zoals de Verenigde Staten en Polen, staat het recht op abortus juist onder druk. In dit weekendlijstje vijf denkers over de morele vraagstukken rond abortus, feminisme en zelfbeschikking.

Door Femke van Hout op 09 januari 2021

Weekendlijstje: vijf filosofen over vrouwenrechten

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Morele paniek

Als het over abortus gaat, geraken we al gauw in een morele paniek: ‘Als we abortus toelaten, waar houdt het dan nog op? Zullen we straks ook kinderen gaan vermoorden?’ Volgens de Franse ultraliberale filosoof Ruwen Ogien is zulke morele paniek een bedreiging voor de vrijheid. Hij ontmaskert daarom veelvoorkomende en hardnekkige drogredenen in maatschappelijke debatten over individuele vrijheden.

Menselijk, al te menselijk

Vrouwen net buiten de grenzen van hun land aborteren, omdat het in het land zelf verboden is, kan dat wel? Is het aan ‘ons’ om te bepalen dat het Nederlandse abortusbeleid ook in het buitenland navolging verdient? Volgens arts en filosoof Marli Huijer is abortus geen zaak tussen landen, maar een kwestie van morele solidariteit tussen vrouwen. ‘Simone de Beauvoir schreef al ruim vijftig jaar geleden in De tweede sekse dat abortus een normaal risico is van het vrouw-zijn.’

Lichamelijke integriteit

‘My body belongs to me.’ Het stond een paar jaar geleden op het bovenlijf van een van de naakte vrouwen die op Facebook actievoerden tegen vrouwenonderdrukking. Maar op Facebook zijn de tepels van de vrouwen weggeretoucheerd. Is hier sprake van vrijheidsschending, of juist van bescherming van het vrouwelijk lichaam? Volgens filosoof Marjolein de Boer botsen hier twee opvattingen over de lichamelijke integriteit van de vrouw.

Feminisme en authenticiteit

Aristoteles stelde menselijkheid gelijk aan mannelijkheid. Helaas is er sindsdien maar weinig veranderd, stelde filosoof Simone de Beauvoir. Zelfs mensen die strijden voor gelijke behandeling van man en vrouw doen dat vaak door te stellen dat vrouwen hetzelfde als mannen kunnen. De Beauvoir riep vrouwen op om niet langer op mannen te willen lijken maar juist een authentiek bestaan te leiden. ‘Dit houdt meer in dan de rol op je nemen die de maatschappij je toebedeelt; het is een risico, maar wel de enige weg naar vrijheid en gelijkheid.’

Marokkaans feminisme

Feminisme is meer dan de ontwikkeling van vrouwen tot autonome individuen die mee kunnen draaien in de mondiale markteconomie, schrijft Karen Vintges in Wijsgerig Perspectief. Ervaringen van Marokkaanse vrouwen in feministische bewegingen laten volgens haar zien dat feminisme niet per definitie neoliberaal is. ‘In Marokko organiseren moslimfeministen zich als relatief autonoom collectief en houdt afstand tot (neo)liberale groepen.’