Waarom is slachtoffer zijn taboe?

Rinke Verkerk: ‘Het is een beangstigend idee dat we mensen kennen die in staat zijn tot hevig geweld of seksueel misbruik. We vinden dat moeilijk te verteren, waardoor we slachtoffers hiervan niet altijd erkennen: we kijken liever weg en doen alsof we onszelf en onze dierbaren hiertegen kunnen beschermen.

Als iemand uit onze gemeenschap een ander kwaad doet, komen we voor een dilemma te staan: we moeten partij kiezen voor de pleger of het slachtoffer. We houden liever de illusie in stand dat we niet hoeven te kiezen, door ons te verschuilen achter uitspraken als: “Ik wil niemand vals beschuldigen.” Dat doen we vanuit een diepe menselijke behoefte om onze groep intact te houden. Door de twee kampen die na het vergrijp ontstaan, komt er een scheur in de sociale gemeenschap en kan deze niet meer voortbestaan zoals daarvoor. Door geen partij te kiezen, proberen mensen te voorkomen dat ze hun geborgenheid in de samenleving verliezen.

Bovendien doet het slachtoffer een groot beroep op ons – die persoon vraagt ons om hun last mee te dragen. Slachtoffers voelen vaak het onvermogen van hun omgeving om de waarheid te verdragen, waardoor ze zwijgen over wat hun is overkomen.

We creëren daarmee een schijnveiligheid die in werkelijkheid het gevaar vergroot. Daar waar je wegkijkt, ontstaat namelijk een dode hoek, waarin plegers ongezien en ongestraft geweld kunnen blijven plegen. Om het taboe te doorbreken moeten we ernstige vergrijpen onder ogen komen. Daarvoor moeten we bereid zijn om naar slachtoffers te luisteren, zonder hun verhaal te vervormen tot iets wat de omstanders aanstaat. Door naar ze te luisteren, kunnen we hen ontlasten.’