Home Teun Toebes woont op de gesloten afdeling van een verpleeghuis. ‘Je moet de mens blijven zien’

Teun Toebes woont op de gesloten afdeling van een verpleeghuis. ‘Je moet de mens blijven zien’

Student zorgethiek Teun Toebes wil de zorg voor mensen die leven met dementie van binnenuit veranderen. Hij schreef er het boek VerpleegThuis over.

Door Hannah Achterbosch op 24 december 2021

Teun Toebes woont op de gesloten afdeling van een verpleeghuis. ‘Je moet de mens blijven zien’ Beeld Martin Dijkstra
Cover van 01-2022
01-2022 Filosofie magazine Lees het magazine

Wat kan ik weten?

‘De manier waarop wij nu kennis over dementie vergaren, is gebaseerd op rationeel denken. Terwijl wonen op een gesloten afdeling van een verpleeghuis – ik woon hier nu meer dan een jaar – bestaat uit ervaringen. Tijdens mijn opleiding leer ik bijvoorbeeld de techniek van motiverende gespreksvoering, maar in het verpleeghuis leer ik luisteren. Dat is een groot verschil. Het is niet zo dat je alleen iets kunt weten over dementie of de zorg als je zelf ervaart hoe het leven in het verpleeghuis is. Ook wetenschappelijk onderzoek leert ons veel. Maar we zouden meer kunnen weten als we de ervaringen van mensen ook mee laten tellen.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Wat moet ik doen?

‘Je moet de mens blijven zien – want als je die ziet, zal die ook niet verdwijnen. Ik spreek daarom ook bewust over “mensen die leven met dementie” – we blijven mensen! Traditioneel sluiten we deze mensen uit. We doen dat niet alleen letterlijk door ze op te sluiten op een gesloten afdeling van een verpleeghuis, afgesloten van de rest van de wereld. Maar we doen het ook door het leven van deze mensen geen betekenis meer toe te kennen. We bekijken dementie alleen maar vanuit de zorg, niet vanuit het mens-zijn. We moeten dus anders leren kijken naar deze mensen, en anders kijken is ook anders doen.’

Wat mag ik hopen?

‘Ik hoop op gelijkwaardigheid – dat ook mensen die leven met dementie waardig kunnen leven. De filosoof Kant kent de mens waardigheid toe op basis van zijn rationele vermogens. Het verlies van rationele vermogens door dementie lijkt daarmee een reden om deze levens minder waardig te vinden. Dat legt een maatschappelijk onvermogen bloot – we kunnen blijkbaar alleen maar naar dementie kijken vanuit een rationeel medisch perspectief. We zijn heel goed in zorgen voor de lichamen, maar het lukt ons niet om vanuit medemenselijkheid naar de ander te kijken. Ik hoop dus niet op meer geld naar de verpleeghuiszorg of gouden kranen, maar op waardigheid.’

Wat is de mens?

‘Mens-zijn is verbinding met de ander. En het is een misvatting dat dementie wederkerige relaties in de weg staat. Ook al is er in veel gevallen sprake van een verlies van rationele vermogens, dat wil niet zeggen dat er geen emotionele verbinding kan plaatsvinden. Het zorgsysteem gaat voorbij aan dit emotionele vermogen en vraagt ons daarmee eigenlijk om minder mens te zijn. Dit betreft niet alleen degene die leeft met dementie, maar bijvoorbeeld ook het zorg­personeel. Zij worden opgeleid tot professionals − er wordt een beroep gedaan op hun rationele vermogens, maar daarmee verliezen we het medemenselijke uit het oog.’

VerpleegThuis. Wat ik leer van mijn huisgenoten met dementie.
Teun Toebes | De Arbeiderspers | 208 blz. | € 20,-

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer