Home Rechts-populisme gedijt juist tijdens hoogconjunctuur

Rechts-populisme gedijt juist tijdens hoogconjunctuur

Door Mels-Werner Dees op 25 september 2019

Rechts-populisme gedijt juist tijdens hoogconjunctuur
Cover van 10-2019
10-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Komt nationalisme op in tijden van economische crisis? Zowel Adorno als Fukuyama concludeert het tegenovergestelde. Populistisch rechts wordt gevoed door iets heel anders: ‘hunkering naar waardigheid’.

Vijftig jaar geleden overleed de Duitse filosoof en socioloog Theodor Adorno. Ter gelegenheid daarvan verscheen onlangs de uitgeschreven tekst van een rede die de denker op 6 april 1967 hield in Wenen onder de titel Aspekte des neuen Rechtsradikalismus. Inmiddels bereikt de tekst al de vierde druk, wat uitzonderlijk is bij deze moeilijk toegankelijke auteur. En niet voor niets. Politieke, sociale en internationale ontwikkelingen die Adorno benoemt, zijn weer actueel; rechtsradicalisme, nationalisme, vreemdelingenhaat en de inzet van propaganda worden al door Adorno geanalyseerd.

Waar Adorno de situatie in de jaren zestig kon vergelijken met de opkomst van het nazisme in de jaren dertig, daar kan de huidige lezer van de tekst er de opvallende parallellen met de actualiteit aan toevoegen. Het centrale thema is voor Adorno de continue angst die mensen hebben om hun nationale identiteit te verliezen.

Opvallend genoeg komt de filosoof Francis Fukuyama in zijn recente werk Identiteit tot dezelfde observatie: populisten zoals Trump, maar ook Baudet en Johnson, appelleren aan het gevoel voor identiteit van de kiezer.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.