Home John Locke – De mens, de mens is een onbeschreven blad

John Locke – De mens, de mens is een onbeschreven blad

13 oktober 2017

Alle kennis ligt reeds in de mens besloten, zo meende Plato. Ruim twee millennia beaamde René Descartes dit en sprak zelfs over een blauwdruk van God. Tijdsgenoot John Locke dacht daar alleen het zijne van:

Locke was tegen het idee dat mensen ook maar iets als aangeboren kennis bezitten. Hij neemt het standpunt in dat het verstand bij geboorte een tabula rasa is – een onbeschreven blad – waarop de ervaring schrijft, op dezelfde manier waarop licht beelden op fotografische film kan produceren. Volgens Locke voegen we niets aan dit proces toe, behalve dat we het basale menselijke vermogen om te redeneren loslaten op de informatie die we via onze zintuigen verzamelen. Hij betoogt dat er geen greintje empirisch bewijs is voor de suggestie dat het verstand van baby’s bij geboorte iets anders dan onbevlekt zou zijn. Hieraan voegthij toe dat dit ook geldt voor mensen met een ernstige verstandelijke beperking. Daarom noemt Locke iedere doctrine die het bestaan van aangeboren ideeen ondersteunt onwaar. In Lockes tijd werd de theorie naar voren gebracht dat aangeboren ideeen universeel moeten zijn omdat alleen God ze in ons kan hebben geplaatst en hij niet zo onrechtvaardig kan zijn om ze slechts aan een beperkt aantal mensen uit te reiken. Locke weerlegt dit argument door erop te wijzen dat een eenvoudig onderzoek naar de wereld om ons heen aantoont dat ze niet bestaan. Zelfs als iedereen ter wereld bepaalde concepten of ideeen zou delen, dan rechtvaardigt dit nog niet de conclusie dat ze ook aangeboren zijn, zegt Locke. We kunnen namelijk andere verklaringen voor hun universaliteit aanwijzen, zoals het feit dat ze voortkomen uit de meest basale manieren waarop een mens de wereld om hem heen ervaart. Dat is iets wat we allemaal gemeen hebben.

Dit is een fragment uit het Grote Filosofieboek
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.