Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 5/2016

Ignaas Devisch: ‘Onze rusteloosheid hoort bij ons’

Lianne Tijhaar
Filosoof, schrijver

Te druk, rusteloos, overal willen zijn – Ignaas Devisch vindt dat we niet moeten proberen eraan te ontsnappen. Integendeel: ‘We moeten onze rusteloosheid inzetten om onze passies na te streven.’
 
‘Druk, druk, druk. We klagen er voortdurend over, maar stouwen tegelijk onze vrije tijd vol met activiteiten’, stelt filosoof Ignaas Devisch. Hij schreef er een boek over, dat ‘nadrukkelijk geen zelfhulpboek’ is. Al die tips maken ons alleen maar onrustiger. Volgens Devisch moeten we terug naar de kernvraag van het debat: we hebben meer vrije tijd dan ooit, waarom slagen we er dan niet in tot rust te komen? ‘En hoe erg vinden we dat eigenlijk?’ aldus Devisch, die zelf ook niet bepaald stil kan zitten. Hij is hoogleraar filosofie in Gent en onderwijst aan de medische faculteit van de Universiteit Gent en de Gentse Arteveldehogeschool. ‘Zoals de meesten om mij heen merk ik dat je niet aan je tijd ontsnapt. Ik blijf rusteloos op zoek naar nieuwe thema’s en vraagstukken waarin ik mij kan vastbijten.’

Dat er behoefte is aan rust, daar kunnen we niet omheen. De wellness-industrie is booming, we gaan massaal aan de mindfullness en yoga, en de zelfhulpboeken die ons leren ‘niets te doen’ behoren in elke boekhandel tot de bestsellers. Zeggen dat je het druk hebt volstaat niet langer als antwoord op de vraag hoe het gaat – we gebruiken superlatieven als ‘hectisch’ en ‘ik raak overspoeld’. Bovendien kampt één op de zeven werkende Nederlanders met burn-outklachten en slikken steeds meer mensen pillen om te kunnen slapen of om weer wakker te worden. ‘Daar kunnen we onze ogen niet voor sluiten’, stelt Devisch. Toch vindt hij dat er de afgelopen jaren veel te snel op is gereageerd met pleidooien voor verlangzaming. ‘We moeten eerst onderzoeken waarom we het zo druk hebben. Dan zullen we inzien dat hoe goed we onze tijd ook indelen, we altijd een tekort ervaren.’

Stroomstoot

De onrust die we ervaren komt niet alleen van buiten, stelt Devisch. Hij maakt een onderscheid tussen ‘onrust’ en ‘rusteloosheid’. Onrust ervaar je als je te veel werkt of opgejaagd wordt door je baas, maar rusteloosheid komt juist vanuit onszelf. Het is datgene wat de mens al eeuwen voortstuwt. In de zeventiende eeuw schreef filosoof Blaise Pascal al: ‘De oorzaak van alle ellende van de mensen is dat zij niet in staat zijn rustig in een kamer te blijven.’ De actualiteit van deze diagnose blijkt wel heel letterlijk uit een onlangs uitgevoerd experiment van psycholoog Timothy Wilson (University of Virginia). Hij zette proefpersonen in een kamer en diende ze een stroomstoot toe. Alle deelnemers verklaarden te willen betalen om geen tweede schok te krijgen. Welnu, driemaal raden wat er gebeurde toen de onderzoeker de kamer verliet en een aantal minuten liet verstrijken… Veel kandidaten dienden zichzelf uit verveling nog een schok toe.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden