Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 12/2018

Historisch Profiel: Descartes

Han van Ruler

De Fransman René Descartes vernieuwde de filosofie. Maar deed hij dat wel helemaal alleen? Het verhaal van een vriendschap die begon met een toevallige ontmoeting in Breda.

Op 10 november 1618 – dit jaar precies 400 jaar geleden, en net als dit jaar op een zaterdag – vond er op straat in Breda een gedenkwaardige ontmoeting plaats tussen een Fransman die wereldberoemd zou worden en een Nederlander die vandaag de dag veel minder bekend is, maar die wel een cruciale rol heeft gespeeld in de intellectuele ontwikkeling van zijn nieuwe vriend.

Die Fransman was René Descartes. Hij was in Breda omdat hij in dienst was getreden van het leger van prins Maurits, dat door het bestand met de Spanjaarden werkeloos ingekwartierd lag aan de grens met de Zuidelijke Nederlanden. De man die Descartes die zaterdag ontmoette, was Isaac Beeckman (1588-1637), een Zeeuwse ingenieur van Zuid-Brabantse afkomst die in Breda een herfst lang aan het werk was bij zijn oom en bovendien op zoek was naar een vrouw.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville

Iemand had die dag op straat een quasiwiskundig probleem opgehangen, en Descartes vroeg aan omstanders of er iemand was die het raadsel voor hem kon vertalen. Beeckman stond er toevallig ook. Hij was afgestudeerd zowel in theologie als in medicijnen en vertaalde het vraagstuk zonder problemen voor Descartes in het Latijn. De twee raakten aan de praat, en tijdens de korte periode waarin ze elkaar vervolgens bleven opzoeken (eind 1618, begin 1619), bespraken Beeckman en Descartes allerlei natuurkundige problemen, zoals over de aard van licht en de vrije val van lichamen, vraagstukken over vloeistoffen in evenwichtstoestand en kwesties uit de muziektheorie. Een deel daarvan ontleende Beeckman aan het werk van Simon Stevin (1548-1620). Beeckman wakkerde hiermee bij zijn jongere vriend de interesse voor een nieuwe natuur­filosofie aan.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden