Home Werk Flex-arbeiders aller landen, doorzie uw kwetsbaarheid
Werk

Flex-arbeiders aller landen, doorzie uw kwetsbaarheid

Door Thijs Lijster op 26 september 2018

Flex-arbeiders aller landen, doorzie uw kwetsbaarheid
Cover van 10-2018
10-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

Filosoof Thijs Lijster overziet het veranderende arbeidslandschap van schijnzelfstandigen, robots en totaalmensen. Het is tijd voor nieuwe vormen van solidariteit. De toekomst van ons werk staat op het spel.

Werken we om te leven of leven we om te werken? Hoewel we, wanneer het ons gevraagd wordt, geneigd zullen zijn voor de eerste optie te kiezen, is dit een eeuwenoude filosofische vraag die zich niet zo eenvoudig laat beantwoorden. Is leven wel zo gemakkelijk te onderscheiden van werk? Denkers als Augustinus, Luther en Karl Marx beschouwden arbeid als essentieel onderdeel van het mens-zijn, als een ‘roeping’ of een vorm van ‘zelfverwerkelijking’. Daartegenover staat iemand als de Roemeense pessimist Emil Cioran, die de westerse traditie verweet dat zij de arbeid verheerlijkte en geobsedeerd was door productiviteit. Hij droomde van de ‘herinnering van een onheuglijk oud geluk’, namelijk dat van het nietsdoen. De echte utopie zou er een zijn van volmaakte ledigheid, in de trant van Charles Fourier, de Franse filosoof die een toekomst beschreef waarin de walvissen geheel vrijwillig onze schepen trekken en de kippen gebraden en al onze mond in vliegen.

Arbeid is altijd meer geweest dan slechts de reproductie van ons biologisch leven (zorgen voor voedsel en onderdak); ze was ook altijd de voortzetting van een bepaalde levenswijze, ofwel een bepaalde cultuur. Zo wijst Max Weber erop dat de arbeid in de westerse moderniteit lang verbonden bleef aan protestantse waarden als matigheid, plichtsbesef en trouw, wat nog doorklinkt in Nederlandse spreekwoorden als ‘ledigheid is des duivels oorkussen’ of ‘zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen’. In de jaren zestig kwam daar verandering in. Plichtsbesef zei de nieuwe generatie weinig; creativiteit en innovatie werden de belangrijkste waarden. Werk moest voortaan spannend en uitdagend zijn, en als het dat niet meer was werd het tijd om een andere baan te zoeken. Jarenlang voor dezelfde baas werken was vroeger een teken van loyaliteit; nu werd het een gebrek aan flexibiliteit, kenmerkend voor een zwak cv.

Intussen is echter wel duidelijk geworden dat die verschuivingen in ons arbeidsethos niet voor iedereen gunstig hebben uitgepakt. Want wanneer slaat spanning om in stress, flexibiliteit in bestaansonzekerheid?

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Alicja Gescinska: Werkzin
Alicja Gescinska: Werkzin
Werk
Voor leden

Alicja Gescinska: Werkzin

Het had het jaarlijkse hoogtepunt van vele mensen moeten worden: de vakantieperiode. We trokken erop uit, naar verre oorden of naar een elders dichtbij. Zolang we er maar tot rust konden komen; of het nu met wandelen, liggen, eten of cultuur opsnuiven was. En dan was er nog… Read More

Lees meer
3 portretten over de vraag: is werk zelfverwezenlijking?
3 portretten over de vraag: is werk zelfverwezenlijking?
Werk
Voor leden

3 portretten over de vraag: is werk zelfverwezenlijking?

De mens streeft een doel na dat van nature in hem zit, stelt Aristoteles. Zoals een steen naar de aarde wil en vuur de lucht in, zo wil de mens gelukkig worden. Geluk kan bereikt worden als we onszelf continu verbeteren en zo ons potentieel realiseren. Welke rol speelt werk daarbij?… Read More

Lees meer
Conculega’s bestrijden elkaar ook op teambuildingsdag
Conculega’s bestrijden elkaar ook op teambuildingsdag
Werk
Voor leden

Conculega’s bestrijden elkaar ook op teambuildingsdag

Filosoof van de managementwetenschappen René ten Bos bespreekt de zin en onzin van termen uit het arbeidsleven. Ontdek uw kerncompetenties met het ‘werkwoordenboek’ van de Denker des Vaderlands. Filosoof René ten Bos is naast Denker des Vaderlands ook critical management scholar (CMS), wat in de praktijk inhoudt dat hij ‘manageriële’… Read More

Lees meer
Werk
Voor leden

Alain de Botton: een ode aan de arbeid

Alain de Botton, een Zwitsers-Britse filosoof, schreef een boek over werk. Niet over hoe we succesvol kunnen worden of veel geld kunnen verdienen, maar juist over hoe we het mooie kunnen inzien van het werk dat we op dit moment hebben. Werk moet tegenwoordig veel meer zijn dan slechts een… Read More

Lees meer