Home De waarheid is ondergeschikt

De waarheid is ondergeschikt

Door Arnon Grunberg op 26 augustus 2020

De waarheid is ondergeschikt
Cover van 09-2020
09-2020 Filosofie magazine Lees het magazine

De Duitse omgang met het naziverleden kan Amerikanen een leidraad bieden bij het verwerken van de slavernij, betoogt filosoof Susan Neiman. Dat is een interessant uitgangspunt, vindt Arnon Grunberg, maar ze begrijpt zelf te weinig van Duitsland.

Door de verschillen tussen Vergangenheitsaufarbeitung in Duitsland en de Verenigde Staten aan te wijzen hoop ik met dit boek zowel Amerikanen als andere volkeren op het idee te brengen om eens een voorbeeld te nemen aan de Duitsers,’ schrijft Susan Neiman (1955). Ze schrijft dit aan het begin van haar boek Wat we van de Duitsers kunnen leren, dat verleden jaar in Amerika en nu in Nederland, in de vertaling van Huub Stegeman, verscheen.

Neimans boektitel en intentieverklaring maken meteen duidelijk dat het boek niet zozeer voor de Duitsers is bedoeld. De passages die over Duitsland gaan – ongeveer de helft van het boek – zijn geschreven voor mensen die weinig weten over de omgang van het naoorlogse Duitsland met het verleden. Ook is dit boek bedoeld voor de niet filosofisch onderlegde lezer. Aan bijvoorbeeld Adorno (1903-1969) ontkomt ze niet helemaal, maar zijn kritiek op de Verlichting wordt afgedaan met een citaat van de filosoof Bettina Stangneth (1966), die onder andere indringend over Eichmann schreef. ‘Het feit dat slachtoffers van het regime, zoals Adorno en Horkheimer, maar nauwelijks uit Duitsland wisten te ontsnappen om vervolgens het anti-verlichtingsdenken van de nazi’s wereldwijd te verspreiden, is te verschrikkelijk voor woorden.’

Met alle respect voor Stangneth, zij die iets van Adorno hebben gelezen zullen van mening zijn dat zijn werk niet tot deze gemeenplaats kan worden gereduceerd, en zij die geen flauw idee hebben wie Adorno is, zullen hun schouders ophalen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.