Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 9/2018

Close Reading Wollstonecraft: Niet baren, maar denken

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

Mary Wollstonecraft is de oermoeder van het feminisme. Ze pleitte voor de rechten van de vrouw en liet als eerste zien dat vrouwen ook over rede beschikken.

Ten tijde van de Franse Revolutie leefde er een onstuimige jonge Britse vrouw, die haar seksegenoten opriep om terug te keren tot hun natuur. Daarmee bedoelde ze opvallend genoeg niet baren, maar denken. Ze zou de weinig erkende oermoeder van het feminisme worden. In haar Pleidooi voor de rechten van de vrouw (1792) roept Mary Wollstonecraft niet alleen de man en de samenleving tot de orde, maar vooral ook de adel en de vrouwen zelf. Vrouwen moeten zich bewust worden van hun eigen corruptie – het gevolg van vrijwel eeuwigdurende vooroordelen over de zwakke vrouwelijke geest.

Wollstonecrafts werk reflecteert daarmee de tijd waarin ze leefde. Haar idealen zijn die van de Verlichting, haar fundament het geloof in een volmaakte God, haar methode de zoektocht naar onbetwijfelbare rationele principes.

Emancipatie betekent dat vrouwen zelf moeten leren nadenken, maar de vraag was ‘natuurlijk’ of dat wel kon. Hoewel de vrouw door tijdgenoot Jean-Jacques Rousseau wel een onsterfelijke ziel werd toegeschreven, zou ze geen redelijk wezen zijn. Maar is het niet zo, redeneert Wollstonecraft, dat áls de vrouw een onsterfelijke ziel heeft, gelijk aan de man, dat ze zich dan op dezelfde manier moet laten leiden door de deugd – omdat dat immers de enige manier is om zorg te dragen voor die ziel? En dat ze, om erachter te komen wat haar menselijke deugden zijn, haar rede moet gebruiken? Het is immers een bespottelijk idee dat God, die de vrouw maakte, de fout zou hebben begaan om van haar wél deugdelijkheid te eisen, maar haar níét de capaciteiten daartoe te schenken.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden