Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 10/2018

Close reading: Husserl vindt exacte wetenschappers naïef

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

Wetenschappers gaan ervan uit dat ze de wereld kunnen begrijpen als een objectief gegeven. Edmund Husserl laat zien dat ze voorbijgaan aan de gelaagdheid van hun eigen ervaring.

Te midden van de chaotische jaren dertig in Duitsland schreef de Duits-Oostenrijkse wiskundige en filosoof Edmund Husserl een werk dat generaties filosofen zou beïnvloeden. Aanleiding is een waardecrisis in de wetenschappen: terwijl de moderne kennisfabriek op volle toeren draait zijn de wetenschappen volgens Husserl alle binding met menselijke waarden verloren.

De kern van het probleem ligt volgens Husserl bij het idee dat de wereld objectief kenbaar is. Onder druk van de natuurwetenschappelijke liefde voor feiten zijn alle vragen die niet binnen deze opvatting van feitelijkheid passen steeds meer verstomd, terwijl deze toch een omvangrijk deel van ons leven behelzen. Het gevolg is ‘levensnood’, waarin we noch duurzame waarden, noch fundamentele zin ervaren. Hoe rationeel, modern en technisch wij ook zijn, de wetenschappelijke blik kan het leven niet volledig omvatten. Om die verstomde ervaring in zijn totaliteit te articuleren ontwikkelt Husserl een methode: de fenomenologie.

Aan het begin van deze methode staat de fenomenologische reductie: in weerwil van de wetenschappelijke (en filosofische) mores, laten we het interpreteren en verklaren even achterwege en richten ons in plaats daarvan op ons bewustzijn van de wereld. Dat betekent niet hetzelfde als beweren dat de wereld alleen in ons hoofd bestaat; de fenomenologie is subtieler. Wij nemen de wereld al waar, we zijn ons van haar bewust, vóórdat we haar bestaan in twijfel kunnen trekken. Nog fundamenteler dan het eventuele bestaan van de wereld is dus onze waarneming ervan. Met behulp van de fenomenologische reductie probeert Husserl dat waarnemen te beschrijven.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden