AI-bedrijven zijn massaal op zoek naar filosofen

‘Maar afgestudeerde filosofen, daar zit de arbeidsmarkt toch niet op te wachten?’ Integendeel, blijkt uit een recent artikel in het Britse opinieblad The Economist. In de Verenigde Staten hebben afgestudeerde filosofen inmiddels een grotere kans op een baan dan afgestudeerde computerwetenschappers. Volgens cijfers van de Federal Reserve Bank van New York was in 2024 5,1 procent van de afgestudeerde filosofen werkloos, waar dat bij informatici 7 procent was. De oorzaak? De opkomst van AI, oftewel kunstmatige intelligentie.

Technologiebedrijven zijn namelijk massaal op zoek naar filosofen voor het verbeteren van hun AI-modellen. Daar zijn meerdere redenen voor. Allereerst hebben veel taalmodellen, zoals ChatGPT, de neiging gebruikers te vleien en naar de mond te praten. Door AI-modellen te trainen in de socratische methode, waarmee in een vraaggesprek het denken en overtuigingen worden getoetst, kunnen deze waarachtiger en eerlijker worden, aldus filosoof en AI-expert Jörg Noller van de Ludwig Maximilians-Universiteit in München.

En er is meer dat kunstmatige intelligentie van Socrates kan leren: intellectuele bescheidenheid. ‘Ik weet dat ik niets weet,’ zei de Griekse filosoof. Een groot contrast met de AI-modellen, die vaak de neiging hebben te ‘hallucineren’: dingen te verzinnen als ze het antwoord op de vraag niet weten.

Ook op het gebied van veiligheid zien AI-bedrijven een rol weggelegd voor filosofen. Want hoe voorkom je dat AI immoreel gedrag vertoont? Verschillende bedrijven huren filosofen in om mee te schrijven aan een zogeheten ‘grondwet’ voor hun modellen, een verzameling van regels en geboden waar het model zich aan moet houden. Zo is de grondwet van de AI-assistent Claude van het Amerikaanse bedrijf Anthropic gebaseerd op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het denken van de Duitse filosoof Immanuel Kant (1724-1804).

Kant is een van de grote denkers van de deontologie of plichtethiek, de filosofische stroming die stelt dat goed handelen vooral gebeurt op basis van rationele wetten en regels. Dat denken maakt AI-modellen meer waarheidsgetrouw en consistenter, zegt technologiefilosoof Thomas Powers van de Universiteit van Delaware.

Een andere filosofische stroming waar veel AI-bedrijven mee werken is het utilitarisme of consequentialisme, waarbinnen de afweging van de hoeveelheid geluk en pijn die een actie oplevert bepaalt of de handeling goed is. Dat is bijvoorbeeld van toepassing op zelfrijdende auto’s, die bij een mogelijke crash de afweging moeten maken hoe ze de schade zo beperkt mogelijk houden. Red je bijvoorbeeld de jonge voetganger, of de zwangere automobilist? Ook de populaire chatbots ChatGPT van OpenAI en Gemini van Google, evenals verschillende AI-wapensystemen worden geïnspireerd door de filosofische stroming: utilitaristische AI-modellen wegen bijvoorbeeld het aantal burgerdoden tegenover het bereiken van militaire doelen af.

Dit alles heeft tot gevolg dat Amerikaanse filosofiestudenten zelfs al worden gerekruteerd voordat ze überhaupt zijn afgestudeerd. Hoogleraar Luciano Floridi van de Yale-universiteit noemt het wervingsbeleid onder zijn studenten zelfs ‘bloederig’. De vraag is: zijn de AI-modellen filosofisch ooit uitgeleerd? Want filosofie begint pas bij de gedachte dat je niets zeker weet, zoals Socrates al wist.