‘Een kamerplant doet denken aan een leeuw in een hok in de dierentuin’

Dieren, schimmels, insecten en planten: in de tuin interacteert alles met elkaar. ‘In de tuin ben ik bezig met die onderlinge relaties,’ zegt ecofilosoof Elize de Mul. ‘Als ik zie dat de ene plant in de verdrukking komt door een andere, probeer ik daar in te grijpen.’ Bij de kamerplant is dat een ander verhaal. ‘Als ik een kamerplant in huis neem, haal ik een levend wezen uit een ecosysteem en stop ik het in een potje. Het doet denken aan een leeuw in een hok in de dierentuin. Je ontdoet de plant grotendeels van diens verbanden en relaties.’

Planten zijn complexere levensvormen dan we vaak denken, vertelt de filosoof. ‘Ze kunnen op hun eigen wijze waarnemen, reageren, communiceren met andere planten, en sommige soorten hebben zelfs herinneringen.’ Dit zou je ‘planteigenaardige’ eigenschappen kunnen noemen. Planten hebben wel degelijk plantenbewustzijn, al werkt dat heel anders dan dat van mensen. ‘Als we zo’n plant in een pot stoppen, ontnemen we de plant de kans om zijn planteigenheid tot uitdrukking te brengen.’

Zorg dragen voor een kamerplant betekent dan ook oog hebben voor de planteigenaardige eigenschappen van de plant: wat heeft deze plant nodig om te floreren? En hoe kan ik daar aan bijdragen? ‘Je kunt bijvoorbeeld meerdere planten bij elkaar in een pot zetten. Maar het betekent vooral dat we onze kamerplanten moeten leren kennen. Niet alleen als soort, maar ook als individuele plant. Wie ben jij? Wat wil jij?’

Tekst loopt door onder afbeelding

‘Toen Aristoteles een hiërarchische orde van de natuur maakte, plaatste hij de mens bovenaan; daaronder kwamen dieren en helemaal onderaan planten. De christelijke traditie nam dat over en ook in Darwins evolutietheorie zie je een dergelijke rangschikking terugkomen. Telkens wordt in onze cultuur benadrukt dat planten minderwaardig zijn. Dat zie je ook terug in onze omgang met kamerplanten.’

‘Met de kamerplant halen we een stuk natuur in huis. Maar dat we dit zo zien toont dat ons concept van natuur problematisch is. Het impliceert dat mensen cultuur zijn, en buiten en boven de natuur staan. Terwijl wij net zo goed deel uitmaken van de natuur. Dat stukje natuur hebben we dus al in huis, want dat zijn we zelf.’

‘Op sociale media zie je de trend van plant parents. Mensen zien kamerplanten dan als hun “kinderen”. Daar kun je van alles van vinden, maar het legt wel de nadruk op het feit dat zo’n plant ook een levend wezen is en dat je een zorgrelatie aangaat als je die plant in huis haalt.’

‘Van de monstera tot de bananenplant: we hebben een heleboel koloniale erfenissen in onze kamers staan. Sommige planten kunnen het daardoor zwaar hebben, want ze komen hier van origine niet voor. Daar zit een machtsrelatie in: wij eisen dat planten zich aanpassen aan onze wensen, zonder dat zij er iets over te zeggen hebben.’