Home Weekendlijstje: Cornelis Verhoeven

Weekendlijstje: Cornelis Verhoeven

Door Alexandra van Ditmars en Tim Outshoorn op 11 juni 2021

Weekendlijstje: Cornelis Verhoeven

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Deze vrijdag is het twintig jaar geleden dat Cornelis Verhoeven (1928-2001) overleed. De Nederlandse filosoof stond bekend om zijn scherpe en soms ironische observaties. Een weekendlijstje over Verhoeven en zijn werk.

Woordrot

Voor Verhoeven was het hoofdzaak dat woorden hun betekenis niet zouden verliezen. ‘Woordrot,’ noemde hij dat verschijnsel. Als we woorden achteloos gebruiken, kan hun ware betekenis verschuiven, vertelt Coen Simon, hoofdredacteur van Filosofie Magazine. Zo kan het dat een ‘bepaalde en zeer voor de hand liggende betekenis daarvan in de omgangstaal systematisch werd vergeten en uitgesloten.’ Woorden eindigen namelijk volgens Verhoeven niet in een gekrabbelde letter, maar leven voort in onze geest en ons gebruik ervan.

Lees verder 

De kleine dingen

In het postuum gepubliceerde ‘Alledaagse mijmeringen’ houdt Verhoeven zich bezig met de grotere betekenis van de meest alomtegenwoordige onderwerpen, zoals lawaai, geur en snoepen. Toen hij in de twintig was schreef Verhoeven elke dag een paar van zulke pagina’s, beginnend met een observaties die hij uitdiept in associatieve stellingen en aforismen. Zo duidt hij leegte als vrijheid zonder toekomst, en troost als ‘de taal van de vreugde die in gesprek treedt met de taal van het lijden.’

Lees verder 

Bemoedigend

Filosoof Hester IJsseling volgde eind jaren tachtig college bij Verhoeven aan de Universiteit van Amsterdam. Ze herinnert zich hoe vurig zijn liefde voor teksten was, en hoe bijzonder zijn mentorschap. ‘Ik heb van Verhoeven geleerd dat ik niet belangrijk hoef te doen. Geen moeilijke woorden gebruiken om academici te imponeren. Sommige mensen lijken zich ongemakkelijk te voelen bij zo’n ongewapende, schijnbaar naïeve stijl. Verhoeven zit dan op mijn schouder en bemoedigt me: “Laat je niet van de wijs brengen.”’

Lees verder 

Verbijsterd

Volgens Verhoeven is wijsbegeerte niets meer of minder dan het grondig uitspreken van een verwondering, telkens opnieuw. Verwondering motiveert daarnaast ook onze wetenschappelijke zoektocht naar antwoorden. Maar de Nederlandse denker waarschuwt dat wetenschap niet leidt naar de wáre kern van verwondering, die hij verbijstering noemt. Verbijstering kan je niet opzoeken; het overvalt je ineens. Deze verbijstering is volgens Verhoeven een noodzakelijk element voor alle filosofie.

Lees verder 

Verkeerd begrepen

Hoogleraar kunstfilosofie Jacques de Visser was bevriend met Cornelis Verhoeven. Hij heeft grote bewondering voor Verhoevens passie voor het ‘dat’ – ‘dàt er iets is en niet niets.’ Hij stelt ook dat Verhoeven door velen niet juist is begrepen. ‘Juist in datgene waarin hij het beste van zichzelf gaf, werd hij – zoals het filosofen meer overkomt – object van grove spot en van miskenning.’

Lees verder

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer