Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 11/2017

‘We zijn verantwoordelijk voor de erfenis die we met ons meedragen’

Jolanda Breur

Ben je als samenleving schuldig aan de wandaden van je voorouders? Nee, zegt politiek filosoof Avishai Margalit. ‘Maar je bent er wel verantwoordelijk voor.’ 

Kan een hele samenleving schuldig zijn? Ja, zegt politiek filosoof Avishai Margalit. De Israëlische emeritus hoogleraar verwierf wereldwijde bekendheid met De fatsoenlijke samenleving. Aan de hand van thema’s als burgerschap, privacy en bureaucratie onderzoekt hij daarin de begrippen ‘respect’ en ‘vernedering’. Een samenleving die zich schuldig maakt aan het vernederen van haar leden is volgens hem onfatsoenlijk. 

Geboren in het voormalige Palestina weet hij als geen ander hoe mensen tot tweederangsburgers gedegradeerd kunnen worden. Margalit studeerde economie en filosofie aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem en ontpopte zich als een warm voorstander van mensenrechten en internationale samenwerking. Hij stond aan de wieg van de belangrijke Israëlische vredesbeweging Vrede Nu. Toch is hij gematigd voor een vredesactivist. Een fatsoenlijke samenleving is volgens hem realistischer dan een rechtvaardige. En daarbij hanteert hij een negatieve ethiek. Het vermijden van vernedering prevaleert boven een hooggestemd idealisme. Kleinerend gedrag is concreter en daarom makkelijker te voorkomen. Respect ziet hij als bijproduct van een levenshouding en als minder goed aantoonbaar.

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Dik Nicolai

Zijn ideeën werden in 2001 bekroond met de Spinozalens, een internationale prijs voor wetenschappers die de ethische grondslagen van de samenleving doordachten. Hij voerde in de bezette gebieden vele gesprekken met Palestijnen en immigranten uit voormalige communistische landen. Zij overtuigden Margalit van het belang van eer en vernedering in mensenlevens. Dat spoorde hem ertoe aan deze begrippen centraal te stellen in een politieke filosofie.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden