Home Onmondig

Onmondig

Door René ten Bos op 26 maart 2021

Onmondig
Cover van 04-2021
04-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Het weergaloze medische geweld waarmee bevolkingen over de hele wereld gedurende de coronacrisis te maken hebben, zou je kunnen zien als een symptoom van de toenemende autonomisering van het denken onder bijvoorbeeld virologen, immunologen, epidemiologen en IC-medewerkers. Hiermee bedoel ik dat deze medisch professionals een bolwerk vormen en dat hun kennis op geen enkele wijze ter discussie mag worden gesteld, althans niet door mensen die van buiten komen. De echte experts en vaklui weten hoe het zit en de leken doen er beter aan hun mond te houden. Wie dat onverhoopt niet doet, is een ‘populist’ die ‘absurde’ verhalen vertelt.

Wie me niet gelooft dat zoiets aan de hand is, moet maar eens kijken in Het Parool van 18 februari, waar onder meer ziekenhuisdirecteur en internist Marcel Levi dergelijke woorden gebruikt om CPB-directeur Coen Teulings op zijn plaats te zetten, terwijl de laatste toch slechts namens Herstel.NL waarschuwde voor de eenzijdigheid en dis­proportionaliteit van alle coronamaatregelen. Het verbaasde me vooral omdat ik Levi – en Teulings trouwens ook – hoog heb. Hoe kunnen zulke slimme figuren in zo’n abominabel moddergevecht terechtkomen?

De ‘leek’ infantiliseren is een aanval op de vrije samenleving

De Duitse filosoof Hans-Georg Gadamer (1900-2002) schreef in Über die Verborgenheit der Gesundheit het volgende: ‘De [medisch] vakman is een totaal onaantastbare instantie. Als niemand anders dan de vakman over de vakman kan oordelen en als zelfs een mislukking of een fout alleen door vaklui beoordeeld kan worden (…) dan is het domein waarop hij zijn werk doet in zekere zin autonoom geworden. Het beroep op wetenschap is onweerlegbaar.’ Gadamer, die zich overigens baseert op het werk van de Amerikaanse socioloog Eliot Freidson (1923-2005), wijst erop dat de medisch specialist niet alleen kan en mag bepalen wat gezondheid is. Gezondheid is een waarde die zoveel betekenissen heeft dat iedere gezondheidskundige poging van de expert om er één soort essentie mee te verbinden wel moet uitlopen op de bedroevende infantilisering (Entmündigung) van alle anderen. In het Nederlands kennen we het woord ‘onmondigheid’. Dat betekent kindheid of onvolwassenheid. ‘Infantiel’ komt trouwens van infans: het kind is degene die niet kan spreken (in-fare). Ik ben ervan overtuigd dat Gadamer toen hij dit schreef zich heel bewust was van al deze connotaties. Hij ziet in de infantilisering van de ‘leek’ door de experts niets minder dan een aanval op de vrije samenleving.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer