Home Denkfouten Denkfouten: Goede bedoelingen
Denkfouten

Denkfouten: Goede bedoelingen

Door Maarten Boudry op 02 februari 2017

Cover van 02-2017
02-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

Iemand heeft goede bedoelingen…
…en dus mag je geen kritiek geven

Op oudejaarsdag publiceerde ik een essay in de Vlaamse krant De Morgen over de Belgische Partij van de Arbeid (PVDA+). Dat is niet zomaar de tegenhanger van de sociaal-democratische PvdA in Nederland. De Belgische PVDA is een communistische partij, die dertig jaar werd geleid door iemand die Stalin en Mao verheerlijkt, en persoonlijk op visite ging bij de Noord-Koreaanse dictator Kim Il-Sung. In 2008 onderging de partij een vernieuwingsoperatie, maar de oude stalinistische demonen zijn nog lang niet uitgebannen: van resoluties voor steun aan Noord-Korea, vergoelijking van het schrikbewind van de bolsjewieken, ophemeling van de dictaturen in Cuba en Venezuela enzovoort. 
De Belgische PVDA bevindt zich in een soort ideologische spreidstand, zo betoogde ik in mijn stuk.

Zelden heb ik zoveel bagger over me heen gekregen als de dagen na mijn stuk. Op sociale media en in mijn mailbox was het een waar festijn van drogredenen, ad hominem-aanvallen en complottheorieën. Eén argument viel me op, en verklaart volgens mij de giftigheid van veel reacties. Dat was de denkfout van de Goede Bedoelingen. 

In plaats van op mijn argumenten in te gaan, vonden velen het ongehoord dat ik überhaupt in de aanval ging tegen de PVDA. Hoe durfde ik mensen aan te vallen die ‘opkomen voor de gewone man’, die strijden tegen armoede en sociale uitbuiting? 

Die denkfout ziet Goede Bedoelingen als een soort morele vrijgeleide, die de bezitter immuniseert tegen kritiek. Dat is ook de reden waarom het zo lastig is om kritische vragen te stellen over de effectiviteit van ontwikkelingshulp, zoals de filosoof William MacAskill betoogt in zijn nieuwe boek Doing Good Better. Veel mensen vinden het onkies om met rationele argumenten te komen als het over goede doelen gaat. Dat is jammer, want Goede Bedoelingen staan niet garant voor Goede Daden. Goede Bedoelingen zijn een schaars goed in de wereld. Het is jammer wanneer ze verkwanseld worden aan slechte ideeën. We moeten kritische vragen kunnen stellen over de effectiviteit van ngo’s en over de fiasco’s van het communisme. 

Die denkfout van de Goede Bedoelingen heeft ook een donkere keerzijde. Hoe vaster je overtuigd bent van je eigen goede bedoelingen, hoe minder je geneigd zult zijn om je ideeën aan een kritische toets te onderwerpen. De weg naar de hel ligt geplaveid met goede bedoelingen. Vanuit het standpunt van de dogmatische idealist kunnen zijn tegenstanders maar één drijfveer hebben: ze zijn kwaadaardig. Dat verklaart wellicht waarom ik zoveel vitriool over me heen kreeg van communisten. 

Maarten Boudry en Jeroen Hopster belichten beurtelings klassieke en eigentijdse denkfouten.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Denkfout: Misplaatste zekerheid
Denkfout: Misplaatste zekerheid
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Misplaatste zekerheid

Je zoekt naar zekerheid met betrekking tot kennis die feilbaar is   Waarschijnlijkheid is de gids van het leven’, luidt een oude filosofische wijsheid – een variant erop vinden we al bij Cicero (106–43 v.Chr.). Verrassend, want bij de Romeinen hoef je gewoonlijk niet aan te kloppen voor inzichten over… Read More

Lees meer
Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt
Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt

We bevinden ons op een keerpunt. Het is vijf voor twaalf. Er is een point of no return bereikt. Het beslissende moment is aangebroken. Waarover gaat het precies? Dat kan van alles zijn. Overbevolking, robotisering, bijensterfte, islamisering, het einde van de euro. Telkens opnieuw hoor je dat de… Read More

Lees meer
Denkfout: Straatjes schoonvegen
Denkfout: Straatjes schoonvegen
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Straatjes schoonvegen

Als je historische straatnamen wijzigt… … vervals je de geschiedenis. Enkele weken geleden stond in de Volkskrant een betoog tegen de naamsverandering van straten en instellingen, vernoemd naar zeehelden uit de vaderlandse geschiedenis. ‘Helden’ die zich inlieten met, naar hedendaagse opvattingen, verwerpelijke praktijken. Volgens de auteur van het… Read More

Lees meer
Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda
Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda

Je maakt een inhoudelijk punt … … Je gesprekspartner gaat er niet op in en vraagt je naar je verborgen agenda Wat is de bedoeling van deze rubriek? Wel, we willen veelvoorkomende denkfouten en retorische trucjes onder de aandacht brengen. Maar misschien is er ook een achterliggende bedoeling,… Read More

Lees meer